Skręcona historia

"Skręcona historia" opisuje znane filmy i seriale historyczne i przygodowe, nawiązujące do bardziej lub mniej odległych czasów. Autor książki, Jakub Ostromęcki, pokazuje, jak przedstawione na ekranach historie mają się do prawdy historycznej, tropi jej celowe zniekształcenia i ewidentne błędy filmowców.

Kino dla olbrzymiej grupy odbiorców pozostaje jedynym źródłem wiedzy na temat przeszłości. Bardzo często jest to jednak przekaz pełen anachronizmów, nieprawidłowości, a niejednokrotnie także propagandowych klisz i kłamstw. Parafrazując słowa wybitnego polskiego historyka z XIX wieku Józefa Szujskiego: Fałszywe filmy bywają matką złej polityki. Dlatego wśród zaprezentowanych tytułów nie brakuje wielkich widowisk i kasowych hitów, zarówno polskich, jak i zagranicznych. Na przykład znany na całym świecie film "300" – nie zgadza się w nim przedstawienie Persów w tylko negatywnym świetle, ale też sposób walki Spartan – wojsko to walczyło w szeregu, nie zaś w formie pojedynków. Albo film "9 Kompania", w którym nie pokazuje się pełnego obrazu rosyjskich oddziałów, korupcji przeżerającej wyższe warstwy decyzyjne. A to tylko przykłady – gdyby spojrzeć na historię kina ostatnich dziesięcioleci, należałoby sprawdzić dokładnie "Gladiatora", "Braveheart", "Wikingów", "Szeregowca Ryan'a", "Listę Schindlera", "Pianistę", "Miasto 44", "1920. Bitwę warszawską".

To tylko niektóre z filmów, w których prawda historyczna musiała ustąpić barwnemu scenariuszowi, który wymyślili twórcy obrazu. Popkultura rządzi się własnymi prawami i ciężko wymagać, by filmy fabularne były pozycjami dokumentalnymi. Należy jednak uświadomić sobie, że czerpanie wiedzy z wielkiego lub małego ekranu, z filmów czy seriali, które klasyfikowane są jako historyczne, to nie najlepszy pomysł.

Wydana przez Bellonę książka "Skręcona historia" to ponad 400 stron, na których autor wyjaśnia i prostuje tylko niektóre błędnie przedstawione historie, które dostaliśmy w kinie, jednak ta książka jest świetnym wstępem do własnego poszukiwania i weryfikowania faktów, które są nam przekazywane za pośrednictwem ruchomych obrazów. Warto poznać tę książkę, żeby wiedzieć, czego się wystrzegać i na co zwrócić uwagę. A jeśli zaciekawi nas historia, którą zobaczymy na ekranie, zanim będziemy opowiadać o niej, lepiej sprawić, co naprawdę się wydarzyło, a bajanie i koloryzowanie opowieści zostawić scenarzystom.

Jakub Ostromęcki to historyk, stały współpracownik miesięcznika "Do Rzeczy Historia" i "Uważam Rze. Historia". Książka "Skręcona historia" to jego debiut książkowy.