Bankructwo polskiej inteligencji

"Bankructwo polskiej inteligencji" to wnikliwa, niepozbawiona goryczy, ale i ciętej błyskotliwości analiza polskiego środowiska inteligenckiego we współczesnych czasach. Jakim kapitałem dysponują obecni przedstawiciele zawodów opartych na pracy umysłowej i o jaki kapitał tak naprawdę chodzi?

Prof. Aleksander Nalaskowski - jeden z najwybitniejszych polskich pedagogów i błyskotliwy publicysta - nie obawia się stanowczych stwierdzeń, a współczesnych inteligentów nazywa otwarcie bankrutami, przy czym określenie to jest metaforą: autor nie ma na myśli bankructwa finansowego, ale intelektualne oraz - przede wszystkim - ideowe. Sytuacja ta jest efektem długiego procesu zmian rozpoczętego pod koniec dwudziestego stulecia. Wielu przedstawicieli inteligencji straciło wówczas z oczu dotychczas obrany kurs i skręciło gdzieś na bezdroża głównego nurtu.

W efekcie próżno dziś szukać ich w szeregach państwowych elit. O moralnym i intelektualnym kierunku, w jakim zmierza nasze społeczeństwo, decyduje kto inny, zaś inteligencja zepchnięta jest na margines. Autor "Bankructwa polskiej inteligencji" nie kryje zaniepokojenia takim, a nie innym stanem rzeczy - jak sam pisze, bez przywrócenia należnego znaczenia tej grupie społecznej Polska nigdy nie będzie w stanie w pełni się odbudować.

Jedną z głównych przyczyn degradacji intelektualnej środowiska naukowego jest w ocenie prof. Nalaskowskiego zwrot w stronę neomarksizmu: jak wykazują badania, przedstawiciele zawodów umysłowych popierają skrajnie lewicowe ugrupowania nawet do dziewięciu razy liczniej, niż inne grupy społeczne. Grupy wywodzące się ze środowisk patriotycznych mają wśród nich z kolei nawet czterokrotnie niższe notowania, niż w przypadku pozostałych obywateli. Współczesna inteligencja - twierdzi prof. Nalaskowski - straciła rzeczywisty kontakt z pozostałą częścią społeczeństwa, pogrążając się w ideowym chaosie.

Remedium na upadek polskiej inteligencji jest według autora gruntowna reforma kształcenia wyższego i ponowne zaszczepienie w młodych ludziach poszanowania dla polskiej intelektualnej tradycji. Jak pisze prof. Nalaskowski, dobra znajomość własnych korzeni i wierność narodowym ideałom jest podstawą do harmonijnego współistnienia i dialogu różnorodnych kultur.