streszczenia i omówienia

Podróże Guliwera – streszczenie szczegółowe i opracowanie

przez

29/04/2026

20 minut czytania
Oceń ten wpis

Podróże Guliwera autorstwa Jonathana Swifta, opublikowane w 1726 roku, to jedno z najważniejszych dzieł literatury oświeceniowej, łączące cechy powieści przygodowej z drapieżną satyrą. Choć utwór często funkcjonuje w powszechnej świadomości jako literatura dla dzieci, w rzeczywistości stanowi on głęboką krytykę natury ludzkiej, instytucji państwowych oraz mechanizmów władzy. Swift wykorzystuje motyw homo viator i formę dziennika podróży, aby poprzez relatywizm i opisy fantastycznych krain, takich jak krasnoludzki Lilliput czy kraj olbrzymów Brobdingnag, ukazać wady osiemnastowiecznego społeczeństwa. Dzieło to wpisuje się w nurt racjonalizmu, wykorzystując ironię do obnażenia absurdów politycznych i naukowych, co czyni je tekstem o uniwersalnym przesłaniu moralizatorskim.

Celem tego zestawienia jest uporządkowanie wiadomości na temat struktury utworu oraz analiza kluczowych motywów, takich jak utopia, antyutopia czy mizantropia. Skupienie się na kontekstach literackich, w tym na kontraście wobec optymistycznej wizji świata z Robinsona Crusoe Daniela Defoe, pozwala lepiej zrozumieć pesymistyczną koncepcję człowieka prezentowaną przez Swifta. Praca z tekstem służy rzetelnemu przygotowaniu do egzaminów maturalnych poprzez wyjaśnienie symboliki poszczególnych krain oraz prześledzenie ewolucji światopoglądowej głównego bohatera. Dzięki takiemu podejściu możliwe staje się sprawne operowanie argumentami dotyczącymi relacji jednostki z systemem oraz roli satyry jako narzędzia dydaktycznego w epoce rozumu.

Wiedza w pigułce

  • Autor – Jonathan Swift.
  • Rodzaj i gatunek – powieść satyryczna (powieść przygodowa).
  • Epoka – Oświecenie.
  • Główny bohater – Lemuel Guliwer.
  • Najważniejszy temat – satyryczna krytyka natury ludzkiej, społeczeństwa i instytucji państwowych poprzez opis fantastycznych podróży.
  • Najważniejszy moment fabularny – pobyt w krainie Houyhnhnmów, który doprowadza Guliwera do ostatecznego rozczarowania ludzkością (mizantropii).
  • Ważne postacie – Glumdalclitch, Redresal, Flimnap, Skyresh Bolgolam.
  • Miejsca akcji – Liliput, Blefusku, Brobdingnag, Laputa, Balnibarbi, Luggnagg, Glubbdubdrib, Japonia, Kraj Houyhnhnmów.
  • Czas akcji – 1699–1715.
  • Znaczenie tytułu – tytuł wskazuje na formę utworu (dziennik podróży), będącą ramą dla satyry polityczno-społecznej.
  • Główne motywy / tematy – podróż, homo viator, relatywizm, utopia, antyutopia, mizantropia, nauka, władza.
  • Konteksty maturalne – oświeceniowy racjonalizm, satyra jako narzędzie dydaktyczne, Robinson Crusoe Daniela Defoe (kontrast), koncepcja natury ludzkiej.
  • Rok wydania – 1726.

Streszczenie krótkie

Lemuel Guliwer to wykształcony lekarz okrętowy z Nottingham, który w latach 1699–1715 odbywa cztery dalekie wyprawy morskie. Akcja rozpoczyna się w maju 1699 roku, gdy bohater wyrusza z Bristolu na statku „Antylopa”, który w wyniku gwałtownej burzy rozbija się u wybrzeży nieznanego lądu. Guliwer jako jedyny ocalały trafia do krainy Liliputów, gdzie zostaje uwięziony przez miniaturowych mieszkańców mierzących zaledwie kilkanaście centymetrów.

W trakcie swoich podróży bohater odwiedza m.in. krainę olbrzymów Brobdingnag, latającą wyspę naukowców Laputę oraz kraj rozumnych koni Houyhnhnmów. W Lilipucie zjednuje sobie cesarza i pomaga wygrać wojnę z wyspą Blefusku poprzez porwanie wrogiej floty, jednak po niefortunnym ugaszeniu pożaru pałacu moczem zostaje oskarżony o zdradę i skazany na oślepienie. W krainie olbrzymów staje się maskotką królowej i walczy z ogromnymi insektami, natomiast u Houyhnhnmów obserwuje idealnie urządzone społeczeństwo koni skontrastowane z dzikimi ludźmi zwanymi Yahoo.

Ostatnia podróż kończy się wydaleniem bohatera z krainy mądrych koni, które uznały myślącego człowieka za zagrożenie. Po powrocie do Anglii Guliwer nie potrafi już odnaleźć się w ludzkim społeczeństwie, czując do niego niechęć i wstręt. Ostatecznie izoluje się od rodziny, preferując towarzystwo koni, które przypominają mu o doskonałości napotkanych w podróży istot.

Kim jest Lemuel Guliwer?

Lemuel Guliwer jest centralną postacią w powieści Jonathana Swifta „Podróże Guliwera”. Jako lekarz pokładowy i nieustraszony odkrywca, podejmuje się morskiej ekspedycji, podczas której odwiedza osobliwe krainy. Jego przygody stanowią satyryczne spojrzenie na społeczeństwo, politykę oraz ludzką naturę. Swift poprzez postać Guliwera ukazuje absurdy i niedoskonałości otaczającego świata.

Na początku swoich wojaży Guliwer zachowuje racjonalne podejście do obserwowanej rzeczywistości. Jednak z biegiem czasu jego charakter ewoluuje pod wpływem niezwykłych doświadczeń w fantastycznych miejscach. Te przeżycia skłaniają go do głębszych przemyśleń nad kondycją człowieka. Stopniowo staje się rozczarowanym mizantropem, co odzwierciedla jego krytyczny stosunek do otaczającej rzeczywistości. Ta zmiana wewnętrzna jest istotnym elementem narracji Swifta, pozwalając na odkrywanie uniwersalnych prawd o ludzkiej naturze.

Jakie krainy odwiedza Guliwer?

Następnie odwiedza Brobdingnag — krainę gigantów, stanowiącą kontrast dla Liliputu. Autor zgłębia tu temat względności wielkości i punktu widzenia.

Kolejnym miejscem jest Laputa, czyli latająca wyspa naukowców. Swift w sposób satyryczny krytykuje tam nadużycia nauki oraz oderwanie intelektualistów od rzeczywistości.

Ostatnia z krain to Houyhnhnmy – utopijne społeczeństwo mądrych koni, które żyją w harmonii i racjonalności. W przeciwieństwie do nich występują Jahusi, prymitywne istoty symbolizujące upadek człowieczeństwa.

Kraina Liliputów: symbolika i znaczenie

Kraina Liliputów, którą Guliwer odwiedza jako pierwszą, pełni istotną rolę symboliczną w powieści „Podróże Guliwera”. Mieszkańcy tej krainy są miniaturowi, co stanowi odzwierciedlenie ich małostkowości oraz absurdalnych konfliktów społecznych. Swift wykorzystuje Liliputy jako satyrę na ówczesne spory religijne i polityczne, ukazując, jak drobne różnice mogą prowadzić do poważnych zatargów.

Liliputy ilustrują również względność władzy oraz znaczenie jednostki w społeczeństwie. Guliwer, będąc gigantem pośród Liliputów, staje się obiektem manipulacji i intryg. Jego sytuacja obrazuje, jak relatywna może być władza i jak łatwo można ją wykorzystywać do własnych celów. Swift krytykuje nie tylko realia swoich czasów, ale także uniwersalne mechanizmy rządzące ludzką naturą i polityką.

Brobdingnag: kontrast do Liliputów

Brobdingnag to druga z krain, którą odwiedza Guliwer. Stanowi ona zupełne przeciwieństwo Liliputów. W tej krainie Guliwer wydaje się maleńki w zestawieniu z olbrzymimi mieszkańcami. Ich obecność symbolizuje zdrowy rozsądek oraz prostotę, które kontrastują z małostkowością i intrygami lilipuckiego społeczeństwa.

Mieszkańcy Brobdingnagu charakteryzują się szczerością i moralnością. Dzięki temu Swift może krytycznie spojrzeć na europejską cywilizację. Ten kontrast ukazuje, iż perspektywy mogą być względne — to, co w jednej kulturze jest normalne, w innej może wydawać się absurdalne. Porównując obie krainy, autor ujawnia słabości i nonsensy znanego świata.

Brobdingnag pełni funkcję satyryczną poprzez krytykę cywilizacji i ludzkiego społeczeństwa z punktu widzenia gigantów. Ich uczciwość oraz brak skomplikowanych politycznych machinacji stanowią zwierciadło dla europejskich wartości i praktyk, które Swift często uznaje za irracjonalne i egoistyczne.

Laputa: latająca wyspa i jej naukowe szaleństwo

Laputa to trzecia z krain, które odwiedza Guliwer w „Podróżach Guliwera”. Ta niezwykła, latająca wyspa zamieszkała jest przez naukowców oraz filozofów. Jej mieszkańcy są tak zaabsorbowani abstrakcyjnymi rozważaniami, że nie dostrzegają codziennych trudności i praktycznych aspektów życia. Swift wykorzystuje Laputę jako satyryczną metaforę scjentyzmu oraz bezkrytycznego zauroczenia nauką, które prowadzi do oderwania od rzeczywistości.

Wyspa ta ilustruje bezużyteczność wiedzy pozbawionej moralnych i praktycznych celów. Mieszkańcy Laputy obsesyjnie oddają się matematyce, muzyce oraz astronomii, co sprawia, że nie potrafią zmierzyć się z rzeczywistymi problemami. Autor krytykuje postęp naukowy pozbawiony kierunku i celu, przedstawiając go jako potencjalne źródło absurdu.

Za pomocą obrazu Laputy Swift podkreśla znaczenie równowagi pomiędzy intelektem a etyką. Latająca wyspa staje się miejscem refleksji nad społeczeństwem zdominowanym przez naukę kosztem innych dziedzin życia. Jest to ostrzeżenie przed bezrefleksyjnym zaufaniem do nauki oraz przypomnienie o konieczności zachowania zdrowego rozsądku.

Houyhnhnmy: utopijne społeczeństwo koni

Houyhnhnmy, które spotykamy w „Podróżach Guliwera”, to niezwykle inteligentne konie. Ich społeczeństwo opiera się na logice oraz wartościach moralnych, tworząc harmonijny świat wolny od konfliktów. Kontrastują one z ludzkim społeczeństwem pełnym wad i niedoskonałości, stając się symbolem rozumu oraz cnoty.

Pobyt Guliwera wśród Houyhnhnmów wywiera na nim głęboki wpływ. Zaczyna on odczuwać pogardę dla ludzkiej natury i po powrocie do domu nie potrafi odnaleźć się w swoim dawnym środowisku. Ta część jego podróży ukazuje, jak daleko ludzkość odbiega od moralnego ideału reprezentowanego przez te konie.

Przez społeczność Houyhnhnmów Swift krytykuje realia swoich czasów, ujawniając absurdalność ludzkich konfliktów i brak racjonalności w działaniach ludzi. Jest to utopijna wizja, gdzie wszystko podporządkowane jest logice i zasadom etycznym.

Kontrast między Houyhnhnmami a Jahusami — prymitywnymi istotami humanoidalnymi — podkreśla degenerację człowieka. Swift używa tego dualizmu jako refleksji nad kondycją człowieka oraz jego zdolnością do osiągnięcia prawdziwej cnoty.

Jahusi: symbol degeneracji i dehumanizacji

Jahusi, przedstawieni w „Podróżach Guliwera”, symbolizują upadek oraz odczłowieczenie. Są przeciwieństwem mądrych koni z krainy Houyhnhnmów, co ukazuje erozję ludzkiej natury. Te prymitywne stworzenia odzwierciedlają brutalność i moralny rozkład człowieka.

Guliwer, obserwując Jahusów, dostrzega ich niepokojące podobieństwo do ludzi, co prowadzi go do głębokiej niechęci i odrazy wobec własnego rodzaju. Degeneracja tych istot ostrzega przed utratą człowieczeństwa oraz wartości etycznych.

Kontrast między Houyhnhnmami a Jahusami uwypukla różnicę pomiędzy idealną racjonalnością a rzeczywistymi wadami ludzkości. Swift wykorzystuje tę dychotomię jako krytykę społeczeństwa i refleksję nad kondycją człowieka, pokazując konsekwencje zaniedbania zasad moralnych.

Jakie są główne motywy i tematy powieści

Powieść „Podróże Guliwera” autorstwa Jonathana Swifta, choć napisana wiele lat temu, nadal zachowuje świeżość i aktualność w 2025 roku. Kluczowym motywem dzieła jest satyra wymierzona w społeczeństwo oraz politykę. Swift z humorem i ironią wykorzystuje niezwykłe krainy, by ukazać absurdy panujące w polityce, religii czy nauce. Postacie z Liliputów i Brobdingnagu stanowią metaforę ludzkiej małostkowości oraz hipokryzji.

Istotnym aspektem powieści jest również krytyka cywilizacji. Poprzez podróże Guliwera autor obnaża niedoskonałości różnych społeczności, zwracając uwagę na ich irracjonalne zachowania. Narracja przesycona jest mizantropią, a sam Guliwer stopniowo zmienia swoje spojrzenie na ludzi, co prowadzi go do gorzkich refleksji na temat ludzkiej natury.

Kolejnym ważnym tematem są uniwersalne prawdy o człowieku i moralności. Swift stawia pytania o istotę ludzkiego istnienia poprzez fantastyczne światy, które odzwierciedlają realne problemy świata rzeczywistego. Nawet dziś te rozważania pozostają inspirującymi źródłami przemyśleń nad ewolucją naszego społeczeństwa.

Jakie znaczenie ma w literaturze angielskiej

Powieść „Podróże Guliwera” Jonathana Swifta to jedno z ważniejszych dzieł literatury angielskiej oraz przykład satyry oświeceniowej łączącej elementy przygodowe z krytyką społeczna i filozoficzna. Swift w mistrzowski sposób wykorzystuje wykreowane światy, by krytykować ówczesną rzeczywistość społeczną i polityczną.

Lemuel Guliwer, główny bohater książki, odwiedza niezwykłe krainy takie jak Liliput, Brobdingnag, Laputa oraz Houyhnhnmy. Miejsca te symbolizują różnorodne aspekty natury ludzkiej oraz społeczeństw. Dzięki temu „Podróże Guliwera” inspirują licznych twórców i są analizowane ze względu na swoją wielowymiarową satyrę oraz uniwersalne tematy.

Znaczenie tej książki podkreślają liczne adaptacje filmowe, teatralne i inne formy sztuki inspirowane jej treścią. „Podróże Guliwera” pozostają kluczowym elementem literatury światowej dzięki swojej ponadczasowości i zdolności do refleksji nad kondycją człowieka oraz społeczeństwa, nawet w roku 2025.

Dlaczego Podróże Guliwera są wciąż popularne?

„Podróże Guliwera” autorstwa Jonathana Swifta niezmiennie fascynują czytelników. W tej powieści przygoda przeplata się z głęboką refleksją nad społeczeństwem, co sprawia, że jest ona wielowymiarowa. Uniwersalne wątki poruszane w książce pozostają aktualne mimo upływu lat, a satyryczne akcenty i bogactwo symboliki przyciągają zarówno młodszych, jak i starszych odbiorców.

Jednym z głównych powodów nieprzemijającej popularności „Podróży Guliwera” jest ich podatność na adaptacje. Liczne adaptacje filmowe oraz ilustracje utrwaliły tę powieść w świadomości kulturowej. Dzięki temu klasyczna literatura nabiera nowoczesnego charakteru, poszerzając tym samym krąg swoich entuzjastów.

Dodatkowo „Podróże Guliwera” to dzieło o wiecznie aktualnym przesłaniu. Swift w sposób niezwykle trafny przedstawia absurdy ludzkiej natury oraz niedostatki społeczeństwa poprzez opis fantastycznych światów i postaci. Te tematy nadal silnie przemawiają do współczesnych czytelników, skłaniając do refleksji nad dzisiejszymi wyzwaniami i zachęcając do zagłębiania się w literacką klasykę.

Streszczenie szczegółowe

1. Plan wydarzeń

  1. Młodość Guliwera i podjęcie pracy lekarza okrętowego.
  2. Katastrofa „Antylopy” i przybycie do krainy Liliputów.
  3. Pobyt w Lilipucie i zdobywanie zaufania króla.
  4. Udział w wojnie z Blefusku i oskarżenie o zdradę.
  5. Ucieczka z Liliputu i powrót Guliwera do Anglii.
  6. Druga podróż i lądowanie w krainie olbrzymów.
  7. Życie Guliwera na dworze królewskim w Brobdingnagu.
  8. Zmagania z zagrożeniami i refleksje nad światem olbrzymów.
  9. Niefortunny odlot z Brobdingnagu i powrót do ojczyzny.
  10. Trudności z adaptacją i zapowiedź kolejnych wypraw.

2. Czas i miejsce akcji

Akcja „Podróży Guliwera” rozciąga się na przełomie XVII i XVIII wieku, a jej fabuła wyrusza z Anglii, ojczyzny głównego bohatera, by rozegrać się w szeregu fantastycznych, zmyślonych krain. Pierwsza z nich to Liliput, miniaturowe państwo z rozbudowanym dworem królewskim i stolicą pełną barwnych domostw, gdzie panują skomplikowane intrygi i absurdalne konflikty, jak ten z sąsiednim Blefusku, również liliputów / olbrzymów / houyhnhnmów. Kolejna wyprawa prowadzi Guliwera do Brobdingnagu, krainy olbrzymów, odizolowanej od reszty świata przez morza i wulkany, charakteryzującej się gigantyczną florą i fauną, ze stolicą Lorbrulgrud. W dalszych, niewymienionych szczegółowo w dostarczonym materiale częściach powieści, Guliwer odwiedza również inne niezwykłe miejsca, takie jak latająca wyspa Laputa, krainy Balnibari, Luggnagg, Glubbdubdrib, czy wreszcie Japonię oraz kraj rozumnych koni – Houyhnhnmów, co świadczy o jego niestrudzonym duchu podróżnika.

3. Charakterystyka bohaterów

  • Lemuel Guliwer – główny bohater i narrator opowieści. Angielski lekarz i niestrudzony podróżnik, którego ciekawość świata i zbiegi okoliczności rzucają go do fantastycznych krain. Początkowo jest naiwny, ale z czasem uczy się adaptacji i przetrwania w ekstremalnych warunkach, co prowadzi do głębokiej zmiany jego perspektywy na ludzkość i cywilizację.
  • Król Liliputu – młody, energiczny i atrakcyjny władca. Choć początkowo życzliwy Guliwerowi, jego polityczne ambicje i podatność na naciski dworu sprawiają, że staje się coraz bardziej bezwzględny i tyrański.
  • Królowa Liliputu – piękna i dostojna. Początkowo sympatyzuje z Guliwerem, ale incydent z pożarem pałacu, który Guliwer gasi w nietypowy sposób, trwale narusza jej godność i stosunek do bohatera.
  • Redresal – tajny radca dworu Liliputu. Jest przyjacielem Guliwera i lojalnie ostrzega go przed grożącym mu spiskiem, co podkreśla jego uczciwość w środowisku dworskich intryg.
  • Flimnap – skarbnik Liliputu i jeden z głównych antagonistów Guliwera. Nieustannie podważa jego pozycję i jest wrogo nastawiony do obecności „człowieka-góry”, widząc w nim zagrożenie i obciążenie dla państwa.
  • Glumdalklitsz (Mateczka) – dziesięcioletnia córka farmera z Brobdingnagu. Staje się niezwykle troskliwą i opiekuńczą towarzyszką Guliwera, ucząc go języka olbrzymów i dbając o jego bezpieczeństwo w gigantycznym świecie.
  • Farmer z Brobdingnagu – człowiek, który odnajduje Guliwera. Jego początkowa ciekawość szybko ustępuje miejsca chciwości, gdy zaczyna wystawiać Guliwera jako atrakcję jarmarczną, bez względu na jego wyczerpanie.
  • Królowa Brobdingnagu – monarchini olbrzymów, która kupuje Guliwera od farmera i zapewnia mu wygodne oraz bezpieczne życie na dworze. Jest dla niego życzliwa i opiekuńcza, podziwiając jego inteligencję.
  • Król Brobdingnagu – władca olbrzymów, postać inteligentna i refleksyjna. Mimo że naukowcy dworscy początkowo uznają Guliwera za „wybryk natury”, król potrafi dostrzec w nim znacznie więcej, prowadząc z nim filozoficzne rozmowy i porównując cywilizacje.
  • Karzeł z Brobdingnagu – antagonista Guliwera na dworze olbrzymów. Zazdrosny o uwagę, jaką Guliwer otrzymuje od królowej, wielokrotnie usiłuje go skrzywdzić, co ostatecznie prowadzi do jego usunięcia z dworu.

4. Problematyka

  • Krytyka ludzkiej pychy i próżności – Swift za pomocą fantastycznych krain demaskuje absurdy ludzkiej dumy, widocznej zarówno w miniaturowych intrygach Liliputów, jak i w poczuciu wyższości olbrzymów.
  • Absurdalność konfliktów politycznych i religijnych – spór o to, od której strony należy rozbijać jajka, symbolizuje bezsens i błahe powody, dla których narody toczą wyniszczające wojny, co jest jaskrawą satyrą na ówczesne konflikty w Europie.
  • Względność wartości i norm społecznych – powieść ukazuje, jak percepcja dobra i zła, wielkości i małości, a także znaczenia cywilizacyjnego jest całkowicie zależna od punktu widzenia i kontekstu, w którym się znajdujemy.
  • Degradacja natury ludzkiej – poprzez pryzmat doświadczeń Guliwera, Swift analizuje ciemne strony ludzkiego charakteru, takie jak chciwość, zazdrość, okrucieństwo i żądza władzy, często ukryte pod płaszczykiem cywilizacji.

5. Kluczowe wątki

  • Wątek podróży i eksploracji – centralny dla powieści jest motyw nieustannych podróży Guliwera, symbolizujących ludzkie dążenie do poznania nieznanego, ale także ucieczkę od problemów i poszukiwanie sensu życia.
  • Wątek adaptacji i przetrwania – W każdej nowej krainie Guliwer musi od nowa uczyć się języka, zwyczajów i przystosowywać się do ekstremalnie odmiennych warunków, co podkreśla siłę ludzkiego instynktu przetrwania.
  • Wątek satyry politycznej i społecznej – Podróże Guliwera służą jako pretekst do bezlitosnej krytyki ówczesnej Anglii i Europy, ukazując korupcję, intrygi dworskie, bezsensowne wojny i płytkość elit.
  • Wątek relacji między jednostką a społeczeństwem – Guliwer jest zawsze „obcym”, jego rola zmienia się od giganta do mikroskopijnego obiektu, co pozwala na badanie dynamiki władzy, podporządkowania i manipulacji w różnych społecznościach.

6. Motywy

  • Relatywizm perspektywy – Podróże Guliwera są doskonałym przykładem, jak rozmiar, środowisko i kontekst wpływają na postrzeganie świata, wartości oraz samoocenę. To, co w jednym miejscu jest gigantyczne, w innym staje się niewyobrażalnie małe.
  • Krytyka społeczeństwa – za pomocą satyrycznych portretów fikcyjnych społeczności.Liliputów, olbrzymów) Jonathan Swift bezlitośnie obnaża wady ludzkie, politykę, naukę i religię, uderzając w pychę i hipokryzję współczesnych mu Anglików.
  • Duma i próżność – te cechy są wszechobecne, zarówno wśród maleńkich Liliputów, zapatrzonych w swoje tytularne zaszczyty i spory, jak i wśród olbrzymów, dumnych ze swojej potęgi, choć potrafiących też refleksyjnie ocenić „mniejszych” od siebie.
  • Natura ludzka – powieść zagłębia się w złożoność ludzkiej natury, prezentując zarówno pozytywne aspekty, takie jak dobroć i opiekuńczość Mateczki, czy początkowa gościnność niektórych Liliputów, jak i negatywne, takie jak chciwość farmera z Brobdingnagu, zazdrość karła czy tyrania króla Liliputu.
  • Adaptacja i przetrwanie – niezależnie od okoliczności, Guliwer musi wykazać się niezwykłą zdolnością do przystosowania się do nowych warunków, nauczyć się obcych języków i obronić przed licznymi zagrożeniami, co świadczy o uniwersalnej ludzkiej woli życia.

7. Streszczenie szczegółowe utworu

Opowieść o niezwykłych podróżach Lemuela Guliwera rozpoczyna się od przedstawienia jego skromnych początków w Nottinghamshire, jako trzeci z pięciu synów. Od najmłodszych lat Guliwer przejawiał zamiłowanie do podróży, co nie znajdowało uznania u jego ojca. W wieku czternastu lat podjął naukę w Cambridge, gdzie ku swojemu zaskoczeniu studiował przez trzy lata, poświęcając się nauce. Po odbyciu trzyletniej praktyki u renomowanego chirurga, pana Batesa, oraz studiach w Lejdzie, uzyskał dyplom lekarza. Po powrocie do Anglii poślubił Marię Burton, jednak trudności w utrzymaniu rodziny z praktyki lekarskiej zmusiły go do podjęcia pracy jako lekarz okrętowy – posunięcie, które doskonale zaspokajało jego nieustanne pragnienie podróży i poznawania świata.

Pierwsza z opisanych podróży, rozpoczęta 4 maja 1699 roku na statku „Przygoda”, miała prowadzić do krajów podzwrotnikowych. Niestety, silne burze i sztormy zepchnęły okręt z kursu, doprowadzając do jego uderzenia w skały i całkowitego rozbicia. Cudem Guliwer ocalał z katastrofy, będąc jedynym członkiem załogi, któremu udało się dotrzeć do piaszczystej wydmy. Tam, wyczerpany, stracił przytomność. Po przebudzeniu ku swojemu zdumieniu odkrył, że jest całkowicie skrępowany i otoczony przez tysiące maleńkich istot – mieszkańców Liliputu. Początkowo próbowali unieruchomić go strzałami, lecz Guliwer, komunikując swoją pokorę i głód, szybko zjednał sobie ich sympatię. Lilipuci, nazywający go „człowiekiem-górą”, dostarczyli mu obfite jedzenie i picie w miniaturowych porcjach. Został przetransportowany do stolicy i zakwaterowany w starej świątyni, gdzie jego stopy przymocowano srebrnymi łańcuchami. Tam też poznał młodego, przystojnego i pełnego pewności siebie króla oraz jego piękną królową. Guliwer z niezwykłą szybkością opanował język Liliputów, co pozwoliło mu na pełniejszą interakcję z nowym otoczeniem.

W ramach dworskiego protokołu przeprowadzono rewizję kieszeni Guliwera, podczas której znaleziono przedmioty tak osobliwe dla Liliputów jak pistolet, grzebień, chustka, zegarek, sakiewka i pieniądze. Guliwer, choć ku przerażeniu małych obserwatorów zademonstrował działanie pistoletu, zdołał wyjaśnić przeznaczenie pozostałych przedmiotów, co umocniło jego pozycję na dworze. Szybko nawiązał przyjaźń z tajnym radcą dworu, Redresalem, oraz z samym królem, a jego lojalność manifestowały zorganizowane przez niego wojskowe manewry. Nie wszyscy jednak byli mu przychylni – szczególnie Flimnap, skarbnik, nieustannie podważał jego obecność i obciążenie, jakie stanowił dla państwa. Wkrótce Guliwer dowiedział się o wieloletnim, absurdalnym konflikcie między Liliputem a sąsiednim Blefusku, wywołanym sporem o to, od której strony należy rozbijać jajka. Król Liliputu poprosił Guliwera o pomoc, a ten, aby zapobiec rozlewowi krwi, w pojedynkę przeciągnął całą flotę Blefusku do Liliputu. Ten czyn przyniósł mu ogromną wdzięczność, ale jednocześnie wzbudził gniew króla, który pragnął wykorzystać Guliwera do podbicia Blefusku.

Pożar w pałacu królewskim, który Guliwer ugasił w nietypowy sposób – oddając mocz – co uratowało życie króla, lecz oburzył królową i poważnie osłabił jego pozycję na dworze. Sytuacja Guliwera w Lilipucie stale się pogarszała. Oskarżony o zdradę (z powodu przyjaźni z Blefusku), zniszczenie pałacu i odmowę podbicia sąsiedniego państwa, został skazany na oślepienie i śmierć głodową. Uprzedzony przez przyjaciela, uciekł do Blefusku, gdzie został uroczyście powitany. Tam też odnalazł łódź, którą wspólnie z mieszkańcami odrestaurował. Mimo żądań Liliputu o jego wydanie, król Blefusku odmówił, informując o planowanym odjeździe Guliwera. 24 września 1701 roku Guliwer opuścił Blefusku, zabierając ze sobą miniaturowe zwierzęta hodowlane. Po kilku dniach żeglugi został zabrany na statek, a po powrocie do Londynu, prezentowanie lilipuckich owiec zapewniło mu dostatek.

Po zabezpieczeniu bytu swojej rodzinie, Guliwer wyruszył w kolejną podróż, tym razem na statku „Adventure” do Indii Wschodnich. Silny sztorm na Oceanie Indyjskim ponownie zepchnął statek z kursu, prowadząc ich do nieznanego lądu. Podczas eksploracji Guliwer z przerażeniem odkrył, że wszystko wokół niego jest gigantyczne. Jego towarzysze uciekli na widok olbrzyma, pozostawiając go samego. Zrozumiał, że znalazł się w Brobdingnagu, kraju olbrzymów. Został odnaleziony i delikatnie podniesiony przez jednego z nich – farmera, który, zaintrygowany jego obecnością, zabrał go do domu. Tam Guliwer poznał rodzinę farmera oraz his gigantycznego kota. Dziesięcioletnia córka farmera, Glumdalklitsz, którą Guliwer czule nazywał Mateczką, stała się jego troskliwą opiekunką i nauczycielką języka olbrzymów.

Chciwy dzierżawca namówił farmera, by pokazywał Guliwera (nazywanego przez nich Gildrigiem, czyli Paluszkiem) na jarmarkach. Podróże i występy były dla Guliwera niezwykle męczące i niebezpieczne, zagrażając jego zdrowiu i życiu. W końcu farmer zabrał go do stolicy – lorbrulgrud (Duma Świata), gdzie Guliwer nadal występował, jednocześnie doskonaląc znajomość języka olbrzymów. Wieści o niezwykłym małym człowieku dotarły do królowej, która zażądała, aby stawiono go przed nią. Ujęta jego ogładą i inteligencją, kupiła go od farmera, a Mateczka została jej dwórką, kontynuując swoją opiekę. Królewscy naukowcy uznali Guliwera za „wybryk natury”, jednak król docenił fakt, że istota tak mała mogła osiągnąć podobny poziom rozwoju. Guliwerowi przygotowano komfortowe mieszkanie w specjalnie dostosowanym pudełku.

Mimo opieki królowej, Guliwer miał na dworze wrogów, w szczególności zazdrosnego karła, który wielokrotnie próbował go skrzywdzić (wrzucając do śmietany, czy kości ze szpikiem), za co ostatecznie został usunięty z dworu. Codzienność Guliwera w Brobdingnagu była nieustanną walką o przetrwanie – nawet muchy i osy stanowiły śmiertelne zagrożenie. Z oszczepów os Guliwer zbierał żądła, dowodząc swojej zaradności. Podziwiał architekturę Brobdingnagu, choć olbrzymie budowle wydawały mu się nieco zbyt masywne. Odwiedził świątynię i kuchnię, gdzie sprzęty i wysokie temperatury budziły w nim lęk. W dowód wdzięczności Guliwer grał na cymbałach, a z włosów królowej wykonał krzesełka i sakiewkę dla Mateczki, co było świadectwem jego umiejętności i pomysłowości.

Po trzech latach pobytu w Brobdingnagu, podczas królewskiej podróży, chora Mateczka nie mogła się nim opiekować, a Guliwer znalazł się pod opieką niefrasobliwego pazia. Paź, zabierając mieszkanie Guliwera nad morze w poszukiwaniu ptasich jaj, został zaskoczony przez gigantycznego orła, który porwał pudełko z Guliwerem i upuścił je do morza. Pudełko unosiło się na falach, aż w końcu zostało odnalezione przez statek prowadzony przez zwykłych ludzi. Początkowo nie dawano wiary jego fantastycznym opowieściom, ale Guliwer przekonał ich, pokazując gigantyczne żądła os, które zachował. Po powrocie do Londynu, Guliwer miał trudności z przystosowaniem się do normalnych rozmiarów, postrzegając swoją rodzinę i otoczenie jako miniaturowe. Ostatecznie obiecał żonie, że więcej nie wyruszy w podróż, choć, jak dowiadujemy się z dalszych wzmianek, w przyszłości odbył jeszcze podróże do miejsc takich jak Laputa, Balnibari, Luggnagg, Glubbdubdrib, Japonia oraz do kraju Houyhnhnmów, potwierdzając swoją nieugiętą naturę podróżnika.

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *