Państwo czy rewolucja. Polscy komuniści a odbudowanie państwa polskiego 1892-1920

"Państwo czy rewolucja. Polscy komuniści a odbudowanie państwa polskiego 1892-1920" to najnowsza książka historyka Andrzeja Friszke, będąca próbą zarysowania narodzin polskiego komunizmu w burzliwym okresie końca XIX i początku XX wieku.

Autor z dbałością zarysował szerokie tło polityczne, społeczne i ekonomiczne, które doprowadziło do rozwoju ugrupowań socjalistycznych w Polsce, które podzieliły się na dwa odłamy: niepodległościowy oraz komunistyczny. Ta właśnie ta druga, rewolucyjna orientacja, reprezentowana przez Socjaldemokrację Królestwa Polskiego (od 1899 roku również Litwy) kierowana przez charyzmatyczną Różę Luksemburg, została szczegółowo opisana w niniejszym dziele.

Jednym z najistotniejszych elementów działalności komunistów w tamtym czasie było ciągłe zagrożenie sankcjami ze strony państwa, w tym przymusową wywózką na Sybir. Doprowadziło to do różnorakich skutków dla ruchu; z jednej strony funkcjonowanie na bakier z obowiązującym prawem mogło rodzić podejrzliwość i brak zaufania do towarzyszy; z drugiej działacze, którzy z konieczności udali się na emigrację, mieli szansę nawiązać współpracę w międzynarodowym środowisku.

"Państwo czy rewolucja. Polscy komuniści a odbudowanie państwa polskiego 1892-1920" to książka, która co prawda dotyczy epoki odległej czasowo, może jednak okazać się lekturą niezbędną do zrozumienia również dzisiejszej rzeczywistości. „W powszechnej świadomości współczesnych Polaków komunizm został utożsamiony wyłącznie ze zbrodniami. Zanikła podstawowa wiedza o ideologii, jaką niósł, a w przestrzeni publicznej stał się synonimem wszelkiego zła, z którym dowolnie można utożsamiać zjawiska uznane za negatywne, np. świeckość albo gender. Szeroko rozpowszechniana w ostatnich latach ideologia nacjonalistyczno-klerykalna, a zarazem narodowo-ludowa, zastępuje wykład historii serią schematów i obrazków sławiących bohaterstwo patriotycznych Polaków” - pisze we wstępie Andrzej Friszke.

Andrzej Friszke to historyk specjalizujący się w dziejach najnowszych Polski, ze szczególnym uwzględnieniem II RP i PRL, życia politycznego emigracji oraz historii opozycji politycznej w Polsce po 1944 roku. Jest pracownikiem naukowym Instytutu Studiów Politycznych PAN oraz wykładowcą Collegium Civitas w Warszawie. W latach osiemdziesiątych XX wieku pracował jako redaktor „Tygodnika Solidarność”, natomiast w latach 1999-2006 był członkiem kolegium Instytutu Pamięci Narodowej. Należy do warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej.