Nad Warszawą. Fotografie z lat 50 i 60

Zbyszko Siemaszko, fotografując Warszawę, szukał nowych perspektyw, kadrów i pomysłów. Wchodził na dachy, najwyższe piętra, tarasy, wieże i kominy, dźwigając ciężki sprzęt fotograficzny. Od lat 60. wykonywał także zdjęcia lotnicze na zlecenie Ośrodka Dokumentacji Zabytków, łącząc pracę z przygodą. Zapraszamy do wspólnej wyprawy po Warszawie Siemaszki lat 50. i 60. Tym razem skupiamy się na samym mieście, a ludzie to najczęściej tylko element kompozycji. Dominują ujęcia lotnicze i robione z góry, kontrapunktem dla nich są bliższe kadry spojrzenia na miasto po obu stronach Wisły.

Album zawiera 111 warszawskich fotografii, w tym wiele niepublikowanych dotąd, wybranych przez zespół autorski: Katarzynę Madoń-Mitzner (autorkę koncepcji albumu), Monikę Kapę-Cichocką oraz varsavianistę Ryszarda Mączewskiego spośród tysięcy fotografii pochodzących z Archiwum Siemaszków i Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Siemaszko szczególnie lubił fotografować Śródmieście odbudowane Stare i Nowe Miasto, Trakt Królewski, okolice placów Bankowego i Teatralnego, a przede wszystkim nowe centrum Warszawy, m.in. socrealistyczną Marszałkowską Dzielnicę Mieszkaniową (MDM) czy modernistyczną Ścianę Wschodnią. W jego kadrach pojawiają się także: Żoliborz, Ochota, Mokotów, Powiśle, Praga i Wola, Muranów, zbudowany na zgliszczach dawnej dzielnicy żydowskiej, czy osiedla bloków na piaskach i ugorach Bielan i Wierzbna.

Anna i Filip Siemaszkowie w barwny sposób opisują pracę zawodowego fotografa: Najlepsze zdjęcia lotnicze powstają, gdy powietrze jest przejrzyste, wyraziste. Niestety, aby takie warunki zaistniały, potrzebny jest silny wiatr utrudniający lot. Pomimo turbulencji Siemaszce udawało się wykonać ostre zdjęcia z mnóstwem szczegółów. Używał do tego kilku aparatów, między innymi Linhof Technika i Rolleiflex; fotografował na czarno-białych i kolorowych błonach. Podczas prac w trakcie lotu Maciej Siemaszko, syn Zbyszka, pomagał mu często w wymianie kaset z filmami. Należało działać błyskawicznie, ponieważ światło i pozycja samolotu szybko się zmieniały. Wymagało to dużej siły do stabilizacji obrazu, krótkich czasów naświetlania, znajomości techniki fotograficznej oraz geometrii miasta. Na tej wysokości powietrze jest mroźne. Specjalistyczne wyposażenie do działań w takich warunkach nie było dostępne. Dzięki dawnym znajomościom z 3. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej Szczerbca Zbyszko dostał specjalne buty wojskowe sięgające ud, które pozwalały mu zachować równowagę. Poza tym owijał się papierem toaletowym lub wkładał za pazuchę gazety, żeby izolować się od zimna. Otwierał przesuwne drzwi i siedząc na ławce przypięty pasami, wychylał się i fotografował.