Makbet – streszczenie szczegółowe i opracowanie

„Makbet” nie jest tylko historią o zbrodni dokonanej dla korony. To dramat o człowieku, który świadomie przekracza granicę moralną, a potem coraz głębiej zapada się w świat lęku, przemocy i wewnętrznego rozkładu. Szekspir pokazuje, że władza zdobyta bezprawnie nie daje bezpieczeństwa, lecz rodzi kolejne zbrodnie, niszczy więzi, zatruwa sumienie i obraca przeciw sprawcy cały porządek świata.

Utwór łączy w sobie dramat polityczny, psychologiczny i moralny. Z jednej strony opowiada o walce o szkocki tron, o zdradzie, legalności władzy i tyranii, z drugiej zaś prowadzi w głąb ludzkiej psychiki, pokazując, jak ambicja, strach i poczucie winy zmieniają bohatera. Właśnie dlatego „Makbet” należy do tych dzieł, które czyta się nie tylko jako opowieść o dawnym królu, ale również jako uniwersalny tekst o naturze zła.

To także jeden z najważniejszych dramatów do analizy na maturze. Pozwala mówić o wolnej woli, odpowiedzialności, mechanizmie tyranii, psychologii zbrodni, roli pozorów, relacji między losem a decyzją człowieka oraz o tym, jak literatura przedstawia rozpad ładu moralnego i politycznego.

Wiedza w pigułce

• Autor: William Shakespeare
• Rodzaj literacki: dramat
• Gatunek: tragedia szekspirowska
• Epoka: późny renesans angielski; utwór powstał na początku epoki jakobińskiej
• Czas powstania: najczęściej przyjmuje się okolice 1606 roku, niekiedy szerzej: lata 1606–1607
• Pierwsze wydanie drukiem: 1623 rok, w Pierwszym Folio
• Miejsce akcji: głównie Szkocja, częściowo także Anglia
• Czas akcji: średniowieczna Szkocja, zwyczajowo wiązana z XI wiekiem
• Główny bohater: Makbet, szkocki wódz, później król
• Najważniejsze postacie: Lady Makbet, Dunkan, Banko, Fleance, Makduf, Malkolm, Donalbein, Trzy Czarownice, Hekate, Siward
• Najważniejsze motywy: ambicja, zbrodnia, wina, kara, tyrania, przeznaczenie, wolna wola, obłęd, pozory, krew, sen, rozpad ładu
• Główne problemy: moralna odpowiedzialność człowieka, cena władzy, psychiczne skutki zbrodni, legalność rządów, konflikt między losem a wyborem

Streszczenie krótkie

Makbet, szkocki wódz wiernie służący królowi Dunkanowi, wracając z pola bitwy, spotyka trzy czarownice. Nadprzyrodzone istoty przepowiadają mu, że najpierw zostanie tanem Kawdoru, a potem królem Szkocji. Część proroctwa spełnia się niemal natychmiast, co uruchamia w bohaterze ambicję i skłania go do myślenia o zdobyciu korony.

Po powrocie do domu Makbet dzieli się nowiną z żoną. Lady Makbet od razu dostrzega w przepowiedni szansę na awans i zaczyna nakłaniać męża do zabójstwa Dunkana, który ma zatrzymać się w ich zamku w Inverness. Makbet początkowo się waha, rozumie bowiem ciężar planowanej zbrodni, ale ostatecznie ulega presji żony i morduje króla podczas snu, a winę zrzuca na strażników.

Po śmierci Dunkana jego synowie, Malkolm i Donalbein, uciekają z kraju, co wzbudza podejrzenia i ułatwia Makbetowi sięgnięcie po tron. Nowy król nie zaznaje jednak spokoju. Coraz bardziej boi się utraty władzy, szczególnie dlatego, że czarownice zapowiedziały królewską przyszłość potomkom Banka. Makbet zleca więc zamordowanie przyjaciela i jego syna Fleance’a. Banko ginie, lecz Fleance ucieka. Podczas uczty Makbet widzi ducha zamordowanego towarzysza, co ujawnia jego wewnętrzny rozpad i pogłębia niepokój otoczenia.

Chcąc umocnić swoją pozycję, Makbet ponownie zwraca się do czarownic. Słyszy od nich kolejne przepowiednie, które dają mu złudne poczucie bezpieczeństwa: ma strzec się Makdufa, lecz zarazem wierzyć, że nikt zrodzony z kobiety go nie pokona i że pozostanie niezwyciężony, dopóki las Birnam nie ruszy na Dunsinane. Odczytując te słowa dosłownie, Makbet nabiera pewności siebie i staje się jeszcze bardziej okrutny. Gdy dowiaduje się, że Makduf uciekł do Anglii, rozkazuje wymordować jego rodzinę.

Tymczasem Malkolm i Makduf przygotowują w Anglii uderzenie przeciw tyranowi. Lady Makbet popada w obłęd, dręczona poczuciem winy i wspomnieniem dawnych zbrodni. Wojska wierne Malkolmowi ruszają na Dunsinane, niosąc przed sobą gałęzie lasu Birnam, przez co spełnia się część przepowiedni. W finałowej walce Makduf ujawnia, że został wydobyty z łona matki przed naturalnym porodem, a więc nie jest w pełnym sensie „zrodzony z kobiety”. Makbet ginie, Malkolm obejmuje tron, a dramat kończy się przywróceniem prawowitego porządku po okresie terroru.

Czas i miejsce akcji

Akcja dramatu rozgrywa się przede wszystkim w Szkocji. To tam znajdują się wrzosowiska, na których pojawiają się czarownice, królewska siedziba w Forres, zamek Makbeta w Inverness, okolice Fife związane z Makdufem oraz Dunsinane, gdzie rozgrywa się finał utworu. Przestrzeń nie jest jedynie tłem wydarzeń: mroczne krajobrazy, burze, noc i surowość zamków wzmacniają atmosferę zagrożenia oraz moralnego chaosu.

Część akcji przenosi się do Anglii. To właśnie tam Malkolm szuka schronienia i wsparcia, a Makduf znajduje sojuszników do walki z tyranem. Dzięki temu dramat nie ogranicza się do prywatnej historii Makbeta i Lady Makbet, lecz pokazuje również szerszy kryzys państwa, w którym legalna władza zostaje naruszona przez zbrodnię i uzurpację.

Choć utwór powstał na początku XVII wieku, jego fabuła osadzona jest w realiach średniowiecznej Szkocji. Szekspir nie tworzy jednak wiernej rekonstrukcji historycznej. Interesuje go przede wszystkim dramatyczny sens wydarzeń: walka o władzę, rozpad sumienia, tyrania i odpowiedzialność człowieka za własne decyzje.

Geneza i tło powstania

„Makbet” powstał najprawdopodobniej około 1606 roku, a więc w okresie, gdy teatr angielski rozwijał się niezwykle intensywnie, a Szekspir miał już za sobą najważniejsze komedie i kilka wielkich tragedii. Utwór należy do dojrzałej fazy jego twórczości i wyraźnie skupia się na mrocznej stronie ludzkiej natury, na przemocy, winie oraz rozchwianiu moralnym bohaterów.

Jednym z najważniejszych źródeł dramatu były dawne kroniki historyczne, przede wszystkim „Chronicles” Raphaela Holinsheda, zawierające opowieści o szkockich władcach i walkach o tron. Szekspir nie przepisywał jednak materiału historycznego wprost, tylko podporządkował go logice tragedii. Interesowała go nie tyle dokumentalna prawda o dawnych dziejach, ile mechanizm zbrodni politycznej i to, jak uzurpacja niszczy sprawcę od środka.

Na genezę utworu warto patrzeć także przez pryzmat epoki. Był to czas silnego zainteresowania problemem władzy, legalności rządów, spisków, zdrady i nadprzyrodzoności. W tle dramatu często przywołuje się również początek panowania Jakuba I oraz atmosferę po spisku prochowym z 1605 roku, co wzmacnia polityczny sens tragedii o zamachu na prawowitego władcę. W „Makbecie” wszystko to splata się w jedną całość: dramat monarchy staje się dramatem państwa, a prywatna pokusa bohatera urasta do rozmiaru katastrofy politycznej i moralnej.

Sprawdzian lub egzamin bez niespodzianek? Warto jednak sięgnąć po książkę:

William Szekspir

William Shakespeare należy do najwybitniejszych twórców literatury europejskiej i światowej. Był poetą, dramaturgiem i człowiekiem teatru, a jego dorobek obejmuje komedie, tragedie, dramaty historyczne i sonety. Do dziś pozostaje jednym z najczęściej wystawianych autorów, ponieważ potrafił łączyć rozmach sceniczny z głęboką analizą człowieka.

W jego tragediach szczególnie ważne są bohaterowie rozdarte wewnętrznie, uwikłani w konflikt między pragnieniem, obowiązkiem, sumieniem i losem. „Makbet” należy do najważniejszych dramatów z tego nurtu obok „Hamleta”, „Otella” i „Króla Leara”. To utwór, w którym Szekspir niezwykle mocno połączył psychologię postaci z tematyką politycznej przemocy.

Z perspektywy szkolnej warto pamiętać, że twórczość Szekspira jest ważna nie tylko dlatego, że należy do kanonu. Jego dramaty stały się trwałym punktem odniesienia dla późniejszej literatury, teatru i filmu, a wiele problemów, które stawiał, wciąż pozostaje aktualnych: czym jest odpowiedzialność, jak działa władza, skąd bierze się zło i czy człowiek może uciec przed skutkami własnych czynów.

Bohaterowie

• Makbet – szkocki wódz, początkowo wierny królowi, odważny i ceniony za zasługi wojenne. Pod wpływem przepowiedni, własnej ambicji i nacisku żony przechodzi przemianę od lojalnego rycerza do bezwzględnego tyrana. Jego droga pokazuje, że pierwsza zbrodnia nie daje spełnienia, lecz prowadzi do kolejnych mordów, paranoi i duchowego rozpadu.
• Lady Makbet – żona Makbeta, postać ambitna, inteligentna i bezlitosna w planowaniu pierwszej zbrodni. To ona przełamuje wahanie męża i popycha go do działania, lecz później sama nie potrafi unieść ciężaru winy. Jej obłęd stanowi jedno z najmocniejszych świadectw tego, że sumienie powraca nawet wtedy, gdy człowiek usiłuje je zagłuszyć.
• Dunkan – król Szkocji, władca prawy, ufny i hojny. Jego śmierć nie jest tylko morderstwem jednostki, ale gwałtem na porządku politycznym i moralnym całego państwa.
• Banko – towarzysz broni Makbeta, człowiek odważny i ostrożny zarazem. On również słyszy przepowiednię czarownic, ale nie odpowiada na nią zbrodnią. Dzięki temu staje się ważnym kontrastem dla Makbeta i pokazuje, że przepowiednia nie odbiera człowiekowi wolnej woli.
• Fleance – syn Banka, któremu udaje się ujść z życiem po zamachu. Jego ocalenie utrzymuje w mocy przepowiednię dotyczącą królewskiej przyszłości rodu Banka.
• Makduf – tan Fife, przeciwnik tyranii Makbeta i jeden z nielicznych bohaterów, którzy zachowują moralny kręgosłup. Po wymordowaniu rodziny przechodzi od oburzenia do czynu i staje się wykonawcą sprawiedliwości. Łączy wymiar osobistej zemsty z odpowiedzialnością za los państwa.
• Malkolm – syn Dunkana i prawowity następca tronu. Po ucieczce do Anglii dojrzewa do roli władcy i wraca, by odzyskać królestwo. Uosabia legalność władzy przeciwstawioną uzurpacji Makbeta.
• Donalbein – drugi syn Dunkana. Jego rola jest mniejsza niż rola Malkolma, ale ucieczka po śmierci ojca pokazuje skalę zagrożenia i chaosu po królobójstwie.
• Trzy Czarownice – istoty nadprzyrodzone, które uruchamiają akcję dramatu. Nie są prostym odpowiednikiem losu ani jednoznacznymi sprawczyniami zła, lecz raczej siłami kuszącymi, dwuznacznymi i mówiącymi półprawdami, które trafiają na podatny grunt w psychice Makbeta.
• Hekate – postać związana ze światem mroku i czarów. Również Wprowadza dodatkowy wymiar nadprzyrodzony i podkreśla, że świat dramatu pozostaje przestrzenią działania sił niejasnych, zwodniczych i niebezpiecznych. Warto jednak pamiętać, że jej obecność ma znaczenie raczej uzupełniające niż centralne, a sceny z jej udziałem bywają przez badaczy uznawane za późniejszy dodatek do tekstu.
• Siward – angielski dowódca wspierający Malkolma. Reprezentuje militarny i polityczny wymiar walki przeciw tyranii.

Motywy

Ambicja

Ambicja jest siłą, która uruchamia dramat i nadaje kierunek działaniom głównego bohatera. Nie pojawia się w Makbecie nagle z niczego, lecz zostaje rozbudzona przez przepowiednię i podsycona przez Lady Makbet. Od tego momentu bohater zaczyna myśleć o władzy nie jako o możliwości, ale jako o celu, dla którego wolno przekroczyć normy moralne.

Zbrodnia i jej następstwa

Zabójstwo Dunkana jest punktem granicznym, po którym nic nie może wrócić do dawnego stanu. Każda kolejna zbrodnia wyrasta z poprzedniej: Makbet zabija, by zdobyć władzę, potem zabija, by ją utrzymać, a w końcu zabija, bo nie potrafi już funkcjonować inaczej. Tragedia pokazuje więc mechanizm spirali przemocy, która wciąga sprawcę coraz głębiej.

Wina i sumienie

Jednym z najważniejszych tematów dramatu jest psychiczny koszt zbrodni. Makbet słyszy głosy, widzi ducha Banka, nie zaznaje spokoju, a Lady Makbet lunatykuje i bez końca próbuje zmyć z rąk wyimaginowaną krew. Szekspir pokazuje, że nawet jeśli sprawca uniknie natychmiastowej kary zewnętrznej, nie ucieknie przed wewnętrznym rozkładem.

Władza i tyrania

Władza w „Makbecie” nie jest nagrodą ani spełnieniem marzeń, lecz próbą, której bohater nie wytrzymuje. Korona zdobyta zbrodnią nie umacnia Makbeta, tylko czyni go coraz bardziej podejrzliwym, brutalnym i samotnym. Dramat pokazuje, że tyrania niszczy nie tylko ofiary, ale i samego tyrana.

Pozory

Bohaterowie nieustannie grają role, ukrywają intencje i zakładają maski. Makbet musi wyglądać na wiernego poddanego, Lady Makbet na gościnną panią domu, a dwór ma nie dostrzegać prawdy ukrytej pod uprzejmością i ceremonialnym porządkiem. Dzięki temu motywowi dramat staje się także opowieścią o kłamstwie wpisanym w politykę i relacje międzyludzkie.

Obłęd

Obłęd nie jest w utworze ozdobnikiem, lecz konsekwencją przekroczenia porządku moralnego. Makbet traci zdolność spokojnego osądu, działa w panice i pod wpływem wizji, a Lady Makbet rozpada się psychicznie w sposób bardziej cichy, ale równie tragiczny. Szaleństwo pokazuje, że zbrodnia nie kończy się w chwili dokonania czynu, tylko trwa dalej w psychice sprawcy.

Natura i nienaturalność

Po zabójstwie Dunkana świat jakby traci równowagę. Burze, nocne znaki, niepokojące zachowania zwierząt i finalny marsz „lasu” pod Dunsinane wzmacniają przekonanie, że zbrodnia przeciw prawowitej władzy zaburza nie tylko życie społeczne, ale cały ład istnienia. To ważny motyw, bo podnosi wydarzenia polityczne do rangi katastrofy moralnej i kosmicznej.

Problematyka

Przeznaczenie czy wolna wola

Jednym z najważniejszych pytań, jakie stawia dramat, jest to, czy Makbet został skazany na swój los przez przepowiednię, czy sam wybrał drogę zbrodni. Utwór nie daje prostej odpowiedzi, ale wyraźnie podkreśla, że proroctwo nie zwalnia bohatera z odpowiedzialności. Czarownice wskazują możliwość, lecz to Makbet decyduje się ją zrealizować przemocą.

Czy zło rodzi się z pokusy, czy z człowieka

W dramacie działają siły nadprzyrodzone, ale Szekspir nie pozwala zrzucić całej winy na nie. Przepowiednia trafia na bohatera już skłonnego do myślenia o wielkości, a Lady Makbet potrafi tylko uruchomić to, co w nim tkwi. Dzięki temu „Makbet” nie jest prostą historią o uwiedzeniu przez zewnętrzne zło, lecz dramatem o ludzkiej podatności na zło.

Mechanizm tyranii

Makbet nie rodzi się tyranem, lecz staje się nim krok po kroku. Najpierw morduje po to, by zdobyć władzę, następnie po to, by nie dopuścić do jej utraty, a w końcu dlatego, że przemoc staje się jego podstawowym narzędziem działania. Dramat pokazuje więc, że tyrania nie jest jednorazowym aktem, ale procesem, w którym strach i władza wzajemnie się napędzają.

Psychologia winy

„Makbet” należy do tych utworów, które niezwykle silnie pokazują rozszczepienie między czynem a psychiczną zdolnością do życia z jego skutkami. Bohaterowie próbują zachować pozory opanowania, lecz ich wnętrze stopniowo się rozpada. Właśnie dlatego dramat bywa czytany nie tylko jako tekst polityczny, ale też jako studium sumienia.

Legalność władzy

Zabójstwo Dunkana jest nie tylko moralnym występkiem, ale także zamachem na prawowity porządek państwa. Po tej zbrodni Szkocja staje się krajem pogrążonym w lęku, przemocy i chaosie. Powrót Malkolma nie oznacza jedynie zmiany osoby na tronie, lecz przywrócenie legitymizacji władzy i odbudowę ładu, który został naruszony przez uzurpację.

Tragedia szekspirowska

„Makbet” jest klasycznym przykładem tragedii szekspirowskiej. Oznacza to, że nie podporządkowuje się rygorom antycznej zasady trzech jedności, lecz rozwija akcję w wielu miejscach, obejmuje rozległy ciąg wydarzeń i łączy sceny o różnym tonie. Obok królewskich monologów, wizji i scen o wielkim napięciu pojawiają się epizody bardziej przyziemne, jak scena odźwiernego, które nie rozbijają całości, lecz wzmacniają dramatyczny kontrast.

W tragedii szekspirowskiej szczególnie ważny jest bohater wewnętrznie pęknięty, niejednoznaczny i uwikłany w konflikt, którego nie potrafi rozwiązać bez katastrofy. Makbet odpowiada temu modelowi idealnie: jest zarazem sprawcą i ofiarą własnych decyzji, człowiekiem ambitnym, ale świadomym wagi zła, które popełnia. Dzięki temu dramat nie redukuje się do moralitetu o karze za występek, ale staje się głębokim studium upadku.

Istotną cechą utworu jest również obecność świata nadprzyrodzonego. Czarownice, zjawy, wizje i znaki natury nie są tylko ozdobą, ale tworzą przestrzeń niepewności interpretacyjnej. Czy pokazują one działanie losu, czy raczej psychiczne pęknięcie bohatera? Szekspir pozostawia czytelnikowi pole do namysłu, a właśnie ta niejednoznaczność należy do siły tragedii.

Konteksty maturalne

• „Balladyna” Juliusza Słowackiego – podobieństwo polega na tym, że droga do władzy zostaje naznaczona zbrodnią, a bohater lub bohaterka coraz mocniej wikła się w przemoc i moralny rozpad.
• „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego – oba utwory świetnie nadają się do porównania pod kątem winy, psychicznych skutków zabójstwa i niemożności odzyskania wewnętrznego spokoju.
• „Król Edyp” Sofoklesa – ważny kontekst dla rozważań o losie, nieuchronności katastrofy i granicach ludzkiej sprawczości.
• „Antygona” Sofoklesa – przydatna zwłaszcza wtedy, gdy temat dotyczy władzy, prawa, odpowiedzialności i konfliktu między porządkiem politycznym a moralnym.
• Kontekst historyczny epoki Jakuba I – przydatny przy tematach o legalności władzy, zdradzie stanu, królobójstwie i zagrożeniu dla porządku państwa.
• Spisek prochowy z 1605 roku – ważne tło do odczytań politycznych dramatu, zwłaszcza gdy mowa o zamachu, lojalności wobec monarchy i lęku przed destabilizacją państwa.
• Holinshed i historyczne źródła dramatu – ten kontekst pozwala pokazać, jak Szekspir przetwarza materiał kronikarski i zamienia dzieje dawnych władców w tragedię o ambicji, winie i tyranii.
• Motyw tyrana w literaturze – „Makbet” można zestawiać z tekstami pokazującymi nadużycie władzy, terror i niszczenie wspólnoty przez jednostkę rządzącą przemocą.
• Wolna wola i odpowiedzialność – dramat dobrze sprawdza się przy tematach o wyborze, kuszeniu, pokusie wielkości i przekraczaniu norm moralnych.
• Psychologia zbrodni – to bardzo dobry tekst do rozprawek o winie, sumieniu, obłędzie, lęku i niemożności ucieczki przed własnym czynem.
• Legalność władzy – utwór można omawiać także jako dramat o różnicy między prawowitym rządzeniem a uzurpacją opartą na przemocy.

Wpływ na kulturę

„Makbet” należy do tych dramatów, które najmocniej wpłynęły na późniejszą wyobraźnię literacką i teatralną. Historia człowieka, który dla władzy zabija i stopniowo niszczy samego siebie, stała się jednym z najtrwalszych modeli opowieści o tyranii, politycznej przemocy i moralnym upadku.

Utwór był wielokrotnie adaptowany przez teatr i film, a jego motywy wracają w bardzo różnych tekstach kultury: od tragedii historycznych i dramatów psychologicznych po współczesne opowieści o dyktaturze, żądzy sukcesu czy destrukcyjnej ambicji. Szczególnie żywe pozostają obrazy takie jak krwawy sztylet, duch Banka, plama krwi na rękach Lady Makbet czy marsz lasu Birnam.

Dramat odcisnął ślad także w języku kultury. Postać „makbetycznego” bohatera bywa przywoływana wtedy, gdy mowa o kimś, kto niszczy innych i siebie w pogoni za władzą. Sam utwór funkcjonuje też w tradycji teatralnej jako dzieło obudowane przesądami i symboliczną aurą, co dodatkowo wzmacnia jego legendę.

Znaczenie utworu

Siła „Makbeta” wynika z połączenia kilku poziomów odczytania. To jednocześnie dramat polityczny o nielegalnym przejęciu władzy, tragedia psychologiczna o rozpadzie człowieka, opowieść o sumieniu oraz tekst o kuszącej sile zła. Dzięki temu utwór nie starzeje się i pozostaje czytelny także poza szkolnym kontekstem.

Dla ucznia najważniejsze jest to, że „Makbet” daje bardzo szerokie możliwości interpretacyjne. Można mówić o nim przez pryzmat władzy, winy, obłędu, odpowiedzialności, przeznaczenia, pozorów, przemocy, rozkładu państwa, relacji małżeńskiej czy symboliki krwi i nocy. To właśnie ta wielowarstwowość sprawia, że dramat Szekspira stale wraca w analizach, rozprawkach i pytaniach maturalnych.

Streszczenie szczegółowe

Akt I

Najważniejsze wydarzenia

• Trzy czarownice zapowiadają spotkanie z Makbetem i od początku budują atmosferę grozy oraz niepokoju.
• Król Dunkan dowiaduje się o bohaterstwie Makbeta w walce i nadaje mu tytuł tana Kawdoru.
• Makbet i Banko spotykają wiedźmy, które przepowiadają Makbetowi koronę, a Bankowi królewski ród.
• Spełnienie się części przepowiedni rozbudza w Makbecie ambicję i pierwsze myśli o władzy.
• Dunkan ogłasza Malkolma następcą tronu, co Makbet zaczyna traktować jako przeszkodę na drodze do korony.
• Lady Makbet po przeczytaniu listu męża postanawia doprowadzić do zabójstwa króla.
• Dunkan przybywa do Inverness jako gość Makbetów.
• Makbet waha się przed zbrodnią, ale pod wpływem żony ostatecznie zgadza się zamordować Dunkana.

Akcja dramatu otwiera się na pustkowiu podczas burzy. Wśród piorunów pojawiają się trzy czarownice, które już w pierwszej scenie wprowadzają atmosferę grozy, chaosu i odwrócenia porządku. Zapowiadają, że po zakończeniu bitwy spotkają się z Makbetem. Krótka, ale bardzo ważna scena pokazuje, że świat dramatu od początku pozostaje naznaczony niepokojem oraz obecnością sił nadprzyrodzonych.

W kolejnej scenie akcja przenosi się do obozu króla Dunkana. Władca wysłuchuje relacji o przebiegu walk. Z opowieści rannego żołnierza i późniejszych wiadomości od Rossa wynika, że Makbet wykazał się niezwykłą odwagą, pokonując buntowników i odpierając atak Norwegów. Szczególnie mocno wybrzmiewa jego bezwzględna skuteczność na polu bitwy. Dunkan postanawia nagrodzić wiernego wodza i nadaje mu tytuł tana Kawdoru, odbierając go zdrajcy, który sprzymierzył się z wrogiem.

Na wrzosowisku Makbet i Banko spotykają czarownice. Wiedźmy witają Makbeta trzema tytułami: obecnym, nowym i przyszłym. Nazywają go tanem Glamis, tanem Kawdoru i przyszłym królem Szkocji. Banko słyszy natomiast przepowiednię, że sam królem nie będzie, lecz stanie się ojcem królów. Makbet reaguje silnym poruszeniem, ponieważ słowa wiedźm budzą w nim myśli, których wcześniej nie wypowiadał otwarcie. Gdy chwilę później Ross i Angus przekazują mu wiadomość o nadaniu godności tana Kawdoru, pierwsza część przepowiedni natychmiast się spełnia. To właśnie wtedy w psychice bohatera rodzi się niebezpieczne połączenie fascynacji, lęku i ambicji.

Makbet nie mówi jeszcze wprost o zamiarze zbrodni, ale zaczyna rozważać, czy droga do tronu nie będzie wymagała działania z jego strony. Z jednej strony chce zdać się na los, z drugiej strony coraz wyraźniej dopuszcza do siebie „mordercze myśli”. Banko zachowuje większy dystans. Rozumie, że proroctwa mogą kusić i zwodzić, dlatego patrzy na nie ostrożniej niż jego towarzysz. Już w tym miejscu dramat wyraźnie zaznacza różnicę między obiema postaciami.

Następnie akcja przenosi się na dwór Dunkana. Król dziękuje Makbetowi za wierność i publicznie okazuje mu uznanie. Jednocześnie ogłasza, że następcą tronu zostanie jego syn Malkolm, któremu nadaje tytuł księcia Cumberlandu. Dla Makbeta jest to ważny moment: dotąd mógł jeszcze traktować królewską przyszłość jako mglistą możliwość, teraz jednak widzi konkretną przeszkodę stojącą między nim a koroną. W myślach zaczyna postrzegać Malkolma jako kogoś, kogo trzeba będzie ominąć lub usunąć. Na zewnątrz pozostaje lojalny, ale w jego wnętrzu dojrzewa już konflikt między powinnością a żądzą władzy.

Makbet wysyła list do żony, opisując spotkanie z czarownicami i spełnienie się pierwszej części przepowiedni. Lady Makbet natychmiast rozpoznaje wagę tej wiadomości. Nie traktuje jej jako dziwnego epizodu, lecz jako polityczną szansę. Już w pierwszych słowach o mężu ocenia, że jest on ambitny, ale zbyt miękki, by samodzielnie sięgnąć po koronę. Gdy dowiaduje się, że Dunkan ma przybyć tej samej nocy do zamku w Inverness, zaczyna planować zbrodnię. Wzywa moce ciemności, by odebrały jej kobiecą łagodność i napełniły ją okrucieństwem potrzebnym do realizacji planu.

Kiedy Makbet wraca do domu, Lady Makbet od razu przejmuje inicjatywę. Każe mu ukryć prawdziwe myśli pod uprzejmym, pogodnym obliczem i zapowiada, że król nie wyjedzie z zamku żywy. Makbet początkowo nie stawia wyraźnego oporu, ale też nie wyraża jeszcze pełnej gotowości do działania. Decydująca rozmowa następuje później, gdy Dunkan już odpoczywa w komnatach gospodarzy.

Przed samym zabójstwem Makbet przeżywa głęboki kryzys sumienia. Rozważa, że jako krewny, poddany i gospodarz powinien chronić króla, a nie podnosić na niego rękę. Dostrzega też, że Dunkan jest dobrym, łagodnym władcą, więc jego śmierć wywoła wstrząs moralny i polityczny. Makbet zdaje sobie sprawę, że jedynym prawdziwym motywem zbrodni jest „żądza wielkości”, czyli ambicja. Próbuje się wycofać, lecz Lady Makbet nie pozwala mu na to. Uderza w jego dumę, kwestionuje jego męskość i odwagę, a następnie przedstawia gotowy plan: strażnicy zostaną upici, król zamordowany podczas snu, a wina spadnie na śpiących służących. Ostatecznie Makbet ulega i decyduje się na czyn.

Akt II

Najważniejsze wydarzenia

• Banko wspomina o przepowiedni czarownic, a Makbet przygotowuje się do dokonania zbrodni.
• Makbet ma wizję zakrwawionego sztyletu, która zapowiada zabójstwo króla.
• Makbet morduje Dunkana podczas snu.
• Po zbrodni bohater wpada w panikę, a Lady Makbet pomaga mu zatrzeć ślady.
• Makduf odkrywa ciało zamordowanego króla, a w zamku wybucha chaos.
• Makbet zabija strażników, udając gniew i rozpacz po śmierci władcy.
• Malkolm i Donalbein uciekają z kraju, przez co budzą podejrzenia.
• Makbet zostaje nowym królem Szkocji, a Makduf zaczyna zachowywać wobec niego dystans.

W nocy przed morderstwem Banko i jego syn Fleance rozmawiają na dziedzińcu zamku. Banko wspomina o czarownicach i przyznaje, że ich przepowiednie nie dają mu spokoju. Kiedy spotyka Makbeta, obaj mówią do siebie ostrożnie, jakby każdy z nich wyczuwał, że dzieje się coś niebezpiecznego. Gdy Banko odchodzi, Makbet zostaje sam i ma wizję unoszącego się przed nim zakrwawionego sztyletu. Widzenie odzwierciedla jego stan psychiczny: zbrodnia nie została jeszcze dokonana, ale już całkowicie zawładnęła jego wyobraźnią. Sygnałem do działania staje się dzwon, po którym Makbet rusza do komnaty króla.

Lady Makbet czeka na męża w napięciu. Przygotowała wszystko zgodnie z planem: strażnicy zostali upojeni winem, a droga do komnaty króla stoi otworem. Makbet wraca po zabójstwie w stanie skrajnego roztrzęsienia. Ma zakrwawione ręce, słyszy głosy i jest przekonany, że utracił zdolność spokojnego snu. Najbardziej znamienne jest to, że nie potrafi nawet dokończyć prostych religijnych formuł, jakby zbrodnia odcięła go od ładu moralnego i duchowego. Przynosi ze sobą sztylety, choć powinien był zostawić je przy strażnikach. Lady Makbet, widząc jego panikę, sama wraca na miejsce zbrodni, by dokończyć inscenizację i zmazać ślady błędu.

Makbet nie może uwolnić się od obrazu własnych dłoni umazanych krwią. Mówi, że cały ocean nie zmyje z nich śladu zbrodni, lecz raczej jego ręce zabarwią morza na czerwono. Lady Makbet odpowiada chłodniej i bardziej praktycznie: według niej wystarczy woda, by zmyć widoczną krew. Ta różnica pokazuje ich odmienne reakcje bezpośrednio po zabójstwie. On rozpada się psychicznie niemal natychmiast, ona jeszcze przez pewien czas zachowuje zimną krew i organizuje dalsze działania.

Nad ranem do zamku przybywają Makduf i Lennox. Pojawia się także słynna scena odźwiernego, która na chwilę obniża ton tragedii, ale jednocześnie wzmacnia wrażenie, że zamek Makbeta stał się miejscem skażonym, niemal piekielnym. Makduf udaje się obudzić króla i po chwili odkrywa jego ciało. Rozlega się alarm, a do komnaty zbiegają się pozostali bohaterowie. Makbet, udając człowieka poruszonego i wiernego władcy, zabija strażników pod pretekstem nagłego gniewu. W rzeczywistości eliminuje świadków, którzy mogliby jeszcze zostać przesłuchani.

Synowie Dunkana, Malkolm i Donalbein, szybko rozumieją, że sytuacja jest podejrzana i że w zamku nie są bezpieczni. Każdy z nich ucieka w inną stronę: Malkolm do Anglii, Donalbein do Irlandii. Ich decyzja okazuje się logiczna z punktu widzenia bezpieczeństwa, ale politycznie działa na ich niekorzyść. Ucieczka rodzi podejrzenia i ułatwia Makbetowi przejęcie władzy. Zbrodnia, która miała być pojedynczym czynem, już w tym momencie wywołuje chaos w całym państwie.

W końcowej części aktu pojawiają się komentarze o dziwnych, nienaturalnych zjawiskach towarzyszących śmierci Dunkana. Świat przyrody zachowuje się tak, jakby odczuwał skutki zbrodni: łamie się porządek dnia i nocy, pojawiają się niepokojące znaki, zwierzęta tracą naturalne instynkty. Ross i starzec rozmawiają o tym, jakby zabójstwo prawowitego monarchy naruszyło nie tylko porządek polityczny, ale sam fundament istnienia. Wiadomo już, że Makbet udał się do Scone na koronację, natomiast Makduf nie przyłącza się do powszechnego rytuału poparcia i wraca do Fife. Ten drobny gest zapowiada jego późniejszą opozycję wobec tyrana.

Akt III

Najważniejsze wydarzenia

• Banko zaczyna podejrzewać, że Makbet zdobył władzę nieuczciwie.
• Makbet obawia się przepowiedni dotyczącej potomków Banka.
• Król wynajmuje morderców, by zabili Banka i Fleance’a.
• Lady Makbet odczuwa coraz większy niepokój i widzi, że zdobyta władza nie daje szczęścia.
• Banko ginie w zasadzce, ale Fleance’owi udaje się uciec.
• Podczas uczty Makbet widzi ducha Banka i traci panowanie nad sobą.
• Lady Makbet próbuje ukryć kryzys męża przed gośćmi.
• Makbet postanawia ponownie zwrócić się do czarownic.
• W Szkocji rośnie nieufność wobec Makbeta, a przeciwnicy tyrana zaczynają działać coraz odważniej.

Po koronacji Makbet osiąga to, do czego dążył, ale nie przynosi mu to żadnego spokoju. W pierwszej scenie aktu III Banko rozmyśla o ostatnich wydarzeniach. Widzimy, że podejrzewa Makbeta o nieuczciwe dojście do władzy. Jednocześnie pamięta o przepowiedni dotyczącej własnych potomków. Nie zamierza jednak przyspieszać jej spełnienia zbrodnią. Makbet zaprasza go na wieczorną ucztę, ale w rozmowie z nim jest napięty i podejrzliwy. Gdy dowiaduje się, że Banko wyjedzie konno z synem i wróci dopiero później, dostrzega okazję do zamachu.

Pozostawszy sam, Makbet ujawnia prawdziwy stan ducha. Rozumie, że zabił Dunkana, by zdobyć władzę, która może przypaść nie jego dzieciom, lecz potomkom Banka. Czuje więc, że popełnił zbrodnię „dla innych”, a nie dla siebie. To przekonanie czyni go jeszcze bardziej niebezpiecznym. Wzywa dwóch morderców i przekonuje ich, że za ich nieszczęścia odpowiada Banko. Przerzuca na niego winę, manipuluje nimi i wynajmuje ich do zabicia zarówno ojca, jak i syna. W ten sposób po raz pierwszy działa już nie pod wpływem Lady Makbet, lecz z własnej inicjatywy.

W kolejnej scenie spotykamy Lady Makbet, która sama przestaje odczuwać satysfakcję ze zdobytej korony. Dostrzega, że to, co miało dać szczęście, przyniosło jedynie lęk. Rozmawia z mężem, ale nie zna wszystkich jego planów. Makbet staje się coraz bardziej zamknięty i osamotniony. Mówi już nie o pierwszej zbrodni, lecz o konieczności dalszego działania. Ich małżeństwo, które wcześniej funkcjonowało jako sojusz oparty na wspólnym planie, zaczyna się rozpadać. Makbet nie zwierza się już żonie w pełni, a Lady Makbet traci kontrolę nad biegiem wydarzeń.

Mordercy napadają na Banka i Fleance’a po zmroku. Banko ginie, ale przed śmiercią wzywa syna do ucieczki. Fleance zdoła umknąć, więc zagrożenie nie zostaje całkowicie usunięte. Ta scena ma wielkie znaczenie, ponieważ Makbet po raz kolejny dopuszcza się zbrodni, a mimo to nie osiąga pełnego celu. Każdy kolejny mord okazuje się więc nie rozwiązaniem problemu, lecz początkiem nowego niepokoju.

Podczas uczty w zamku Makbet usiłuje odgrywać rolę spokojnego monarchy i gospodarza. Gdy jeden z morderców informuje go o śmierci Banka, król chwilowo odzyskuje pewność siebie, lecz natychmiast traci ją, słysząc o ucieczce Fleance’a. Chwilę później widzi ducha zamordowanego przyjaciela, który siada na jego miejscu przy stole. Zjawa jest widzialna tylko dla niego, dlatego jego reakcje wydają się gościom niezrozumiałe i kompromitujące. Makbet wpada w paniczne uniesienie, mówi do pustego miejsca i zdradza przed dworem, że nie panuje nad sobą.

Lady Makbet próbuje ratować sytuację. Tłumaczy zachowanie męża chwilową niedyspozycją i stara się zakończyć ucztę, zanim skandal przybierze większe rozmiary. Jednak po odejściu gości staje się jasne, że autorytet Makbeta został naruszony. On sam czuje, że zaszedł tak daleko drogą krwi, iż nie potrafi już zawrócić. Postanawia raz jeszcze odwiedzić czarownice, by uzyskać pewność co do przyszłości.

W scenie z Hekate świat nadprzyrodzony zostaje dodatkowo wzmocniony. Bogini ciemności zapowiada, że Makbet zostanie zwiedziony przez złudne poczucie bezpieczeństwa. To ważne, bo pokazuje, że zguba bohatera będzie związana nie tylko z jego zbrodniami, ale również z błędnym odczytywaniem znaków i proroctw. Ostatnia scena aktu przenosi uwagę na polityczny wymiar dramatu. Lennox i inny możny mówią już o Makbecie z rosnącą nieufnością. Wspominają o Malkolmie, który znalazł schronienie w Anglii, i o Makdufie, który działa przeciw tyranowi. Coraz wyraźniej widać, że opór wobec króla dojrzewa.

Akt IV

Najważniejsze wydarzenia

• Makbet odwiedza czarownice i otrzymuje nowe przepowiednie dotyczące Makdufa oraz własnej rzekomej niezwyciężoności.
• Bohater widzi także wizję królów wywodzących się z rodu Banka.
• Po wiadomości o ucieczce Makdufa do Anglii Makbet postanawia natychmiast działać.
• Z rozkazu tyrana mordercy atakują zamek Makdufa i zabijają jego rodzinę.
• Lady Makduf i jej syn stają się ofiarami okrucieństwa Makbeta.
• W Anglii Malkolm sprawdza lojalność Makdufa, wystawiając go na próbę.
• Malkolm i Makduf zawierają sojusz przeciw tyranowi.
• Ross przekazuje Makdufowi wiadomość o śmierci jego żony i dzieci.
• Makduf postanawia pomścić rodzinę i wziąć udział w walce o wyzwolenie Szkocji.

Na początku aktu IV Makbet udaje się do czarownic. W jaskini nad wrzącym kotłem rozgrywa się jedna z najbardziej mrocznych scen dramatu. Wiedźmy przygotowują czary, wrzucając do kotła obrzydliwe i fantastyczne składniki. Atmosfera jest ciężka, ciemna i groteskowa zarazem. Makbet żąda odpowiedzi na swoje pytania i otrzymuje trzy zasadnicze ostrzeżenia pod postacią zjaw. Pierwsza zjawa każe mu strzec się Makdufa. Druga zapewnia, że nikt zrodzony z kobiety nie będzie mógł go zabić. Trzecia mówi, że pozostanie niezwyciężony, dopóki las Birnam nie ruszy na Dunsinane.

Makbet odczytuje te przepowiednie zbyt dosłownie i zbyt optymistycznie. Owszem, pierwsze ostrzeżenie budzi jego niepokój wobec Makdufa, ale dwie następne dają mu złudne przekonanie, że jest niemal nietykalny. Kiedy jednak pyta jeszcze o potomków Banka, ukazuje się przed nim ciąg królów wywodzących się z tego rodu. Wizja wstrząsa nim szczególnie mocno, ponieważ dowodzi, że mimo wszystkich zbrodni nie zdołał przełamać przepowiedni dotyczącej przyszłości Banka. Chwilę później Lennox przynosi wiadomość, że Makduf zbiegł do Anglii. Makbet postanawia odtąd natychmiast wcielać myśli w czyn. Bez wahania decyduje się uderzyć nie tylko w przeciwnika politycznego, ale w jego rodzinę.

W zamku Makdufa pozostają żona bohatera i ich syn. Lady Makduf czuje się opuszczona i nie rozumie decyzji męża. Rozmawia z chłopcem, a ich dialog łączy ciepło rodzinne z gorzką świadomością politycznego zagrożenia. Scena ta celowo kontrastuje z bezwzględnością Makbeta: pokazuje zwyczajne, niewinne życie, które za chwilę zostanie zniszczone. Do Lady Makduf przychodzi posłaniec i radzi jej uciekać, ale jest już za późno. Mordercy wpadają do zamku, zabijają chłopca i ścigają matkę. To jedna z najokrutniejszych scen dramatu, bo ofiarami stają się osoby całkowicie bezbronne. Makbet przekracza tu kolejną granicę: morduje już nie rywali, lecz rodzinę rywala.

Tymczasem w Anglii spotykają się Malkolm i Makduf. Ich rozmowa początkowo jest pełna napięcia, ponieważ Malkolm chce upewnić się, czy Makduf nie działa w porozumieniu z tyranem. Dlatego celowo przedstawia siebie jako człowieka chciwego, pożądliwego i niegodnego tronu. Makduf reaguje rozpaczą, nie dlatego że broni własnych interesów, ale dlatego, że sądzi, iż Szkocja została pozbawiona nadziei na dobrego władcę. Dopiero wtedy Malkolm ujawnia, że była to próba lojalności, i zawiera z nim prawdziwy sojusz. Ta scena ma duże znaczenie, bo pokazuje dojrzałość Malkolma oraz moralną wiarygodność Makdufa.

Po chwili dołącza Ross i przynosi wieści ze Szkocji. Najpierw mówi ogólnie o cierpieniu kraju pod rządami Makbeta, a następnie z trudem przekazuje Makdufowi wiadomość o zamordowaniu jego żony i dzieci. Reakcja Makdufa jest gwałtowna i przejmująca. Nie przestaje być wojownikiem, ale najpierw musi przeżyć żałobę jako mąż i ojciec. Malkolm zachęca go, by przemienił ból w czyn. W ten sposób dramat łączy w jednym punkcie wymiar prywatny i publiczny: zemsta Makdufa jest zarazem osobistą odpowiedzią na zbrodnię oraz elementem walki o wyzwolenie ojczyzny.

Akt V

Najważniejsze wydarzenia

• Lady Makbet lunatykuje i ujawnia skalę swojego poczucia winy.
• Szkoccy możni coraz wyraźniej odwracają się od Makbeta i wspierają Malkolma.
• Wojska Malkolma, Makdufa i Siwarda ruszają na Dunsinane.
• Żołnierze niosą gałęzie lasu Birnam, przez co zaczyna spełniać się jedna z przepowiedni.
• Makbet dowiaduje się o śmierci Lady Makbet i wygłasza słynny monolog o marności życia.
• Bitwa o Dunsinane wchodzi w decydującą fazę.
• Makbet zabija młodego Siwarda, ale nie jest już w stanie odwrócić losu.
• Makduf ujawnia, że nie urodził się w naturalny sposób, przez co przepowiednia czarownic okazuje się pułapką.
• Makduf zabija Makbeta.
• Malkolm obejmuje tron i zapowiada odbudowę państwa po rządach tyrana.

Początek ostatniego aktu przynosi jeden z najważniejszych obrazów psychologicznych w całym dramacie. Lady Makbet lunatykuje w obecności damy i lekarza. Chodzi przez sen ze świecą w ręku, pociera dłonie, jakby chciała zmyć z nich krew, i wypowiada urywane słowa, które odsłaniają jej ukryte poczucie winy. Wspomina zabójstwo Dunkana, śmierć Banka i rzeź w domu Makdufa. Kobieta, która kiedyś twierdziła, że trochę wody zmyje ślady zbrodni, teraz odkrywa, że żadna siła nie potrafi oczyścić jej sumienia. Lekarz stwierdza bezradnie, że jej choroba nie ma wyłącznie cielesnego charakteru i wymaga raczej duchowego ratunku niż leczenia.

W międzyczasie szkoccy możni coraz jawniej odwracają się od Makbeta. W okolicach Dunsinane gromadzą się wojska Malkolma, Makdufa i Siwarda. Rozmowy dowódców pokazują, że Makbet nie budzi już lojalności, lecz strach i niechęć. Jego tytuły wiszą na nim jak źle dopasowana szata, a państwo oczekuje zmiany władzy. Coraz mocniej widać, że tyran traci nie tylko moralne prawo do rządzenia, ale także realne poparcie polityczne.

W zamku Dunsinane Makbet próbuje utrzymać pozory pewności siebie. Wciąż wierzy w przepowiednie czarownic i powtarza, że nie może pokonać go nikt zrodzony z kobiety. Jednocześnie jego wypowiedzi zdradzają zmęczenie, znużenie życiem i świadomość osamotnienia. W rozmowie z lekarzem chce nawet, by uleczył nie tylko Lady Makbet, ale i chore królestwo, choć sam jest główną przyczyną jego choroby. To ważny moment ironii tragicznej: Makbet dostrzega rozkład świata, ale nie potrafi uznać własnej odpowiedzialności inaczej niż w błyskach świadomości.

Malkolm wydaje swoim żołnierzom rozkaz, by zerwali gałęzie z lasu Birnam i nieśli je przed sobą podczas marszu na Dunsinane. Dzięki temu chcą ukryć liczebność wojsk przed obrońcami. Jednocześnie właśnie w ten sposób zaczyna się spełniać jedna z przepowiedni, która wydawała się Makbetowi niemożliwa. Zbliżające się wojska są więc nie tylko realnym zagrożeniem militarnym, ale również znakiem, że fałszywe poczucie bezpieczeństwa bohatera właśnie się kończy.

W samym zamku Makbet dowiaduje się o śmierci Lady Makbet. Na tę wiadomość reaguje słynnym monologiem o marności życia. Mówi o czasie, który pełznie dzień po dniu, o człowieku jako cieniu i o życiu przypominającym krótkie wystąpienie marnego aktora na scenie. Monolog nie jest zwykłą skargą po śmierci żony. Pokazuje całkowite wypalenie bohatera, jego świadomość pustki oraz rozpad sensu, do którego doprowadziła go droga zbrodni. Chwilę później przybywa posłaniec z wiadomością, że las Birnam naprawdę zdaje się posuwać ku zamkowi. Makbet po raz pierwszy zaczyna rozumieć, że słowa wiedźm były pułapką.

Rozpoczyna się bitwa. Wojska Malkolma zrzucają gałęzie i atakują twierdzę. Młody Siward staje do walki z Makbetem i ginie, co jeszcze raz podkreśla wojowniczą siłę tyrana. Jednak jego odwaga nie oznacza już wielkości moralnej, lecz rozpaczliwe trwanie w przemocy. Makduf szuka go na polu walki, ponieważ chce sam wymierzyć sprawiedliwość za śmierć swojej rodziny.

Wreszcie dochodzi do spotkania Makbeta i Makdufa. Makbet początkowo nie boi się przeciwnika, bo ufa przepowiedni, według której nie zabije go żaden człowiek zrodzony z kobiety. Wtedy Makduf ujawnia, że nie przyszedł na świat w zwykły sposób, lecz został przedwcześnie wydobyty z łona matki. To zdanie ostatecznie obnaża dwuznaczność słów czarownic. Makbet rozumie, że został zwiedziony i że jego niezwyciężoność była tylko iluzją. Na moment traci wolę walki, ale nie godzi się na upokorzenie i podejmuje pojedynek do końca.

Makduf zabija Makbeta. Zbrodniarz, który chciał oszukać porządek moralny i dziejowy, ginie z ręki człowieka, którego najbardziej powinien się obawiać. W finałowej scenie Makduf przynosi głowę tyrana, a Malkolm zostaje uznany za prawowitego króla Szkocji. Nowy władca zapowiada odbudowę państwa, powrót wygnańców i naprawę zła wyrządzonego przez uzurpatora.

Zakończenie dramatu przywraca porządek polityczny, ale nie unieważnia grozy wcześniejszych wydarzeń. Szekspir nie zamyka historii prostą nauką moralną, lecz pokazuje pełny koszt zbrodni: śmierć Dunkana, zagładę Banka, rozpad małżeństwa Makbetów, rzeź niewinnych ludzi, cierpienie całego państwa i całkowite spustoszenie wewnętrzne sprawcy. Dlatego „Makbet” pozostaje nie tylko dramatem o zdobyciu i utracie władzy, ale przede wszystkim tragedią człowieka, który świadomie wybrał zło i został przez nie zniszczony.