Blaski i cienie totalitaryzmów

Jeżeli kilkoma słowy ma się ująć fizjognomię życia prywatnego i publicznego w Rosji, to będzie nim określenie następujące: niezłomna dyscyplina partyjna jako metoda, stronnictwo komunistyczne jako absolutny władca, a całe ustawodawstwo i sądownictwo poddane każdorazowym wymaganiom stronnictwa. Rezultat: powszechna niewola i niepewność prawna [...]. (Idee przewodnie ustawodawstwa sowieckiego ).

Przeciwieństwo między narodem a państwem oddziaływa także na kształtowanie się prawa. We Włoszech można się spodziewać rozwoju prawa na podstawach historycznych, pewnej stabilizacji, uszanowania pewnych niewzruszonych, jak się nam wydaje, za-sad; w Niemczech dzisiejszych [...] rozstrzygającym jest wyłącznie interes narodu. Państwo z natury rzeczy musi uwzględniać interesy mniejszości je zamieszkujących, co dopoma-ga do ciągłego uświadamiania sobie idei sprawiedliwości; gdy naród staje się wyłącznym ideałem, wzgląd na jego dobro zasłania wszystko inne i głos etyki, jednej dla wszystkich, schodzi na dalszy plan i staje się krępującym. ( Przewrót gospodarczy w III Rzeszy ).