Wirus paniki

W 1998 roku Andrew Wakefield, brytyjski gastroenterolog, słynący z autopromocji, opublikował artykuł z szokującym zarzutem w roli głównej – szczepiona przeciwko odrze, śwince i różyczce może powodować autyzm. Media przechwyciły tę tezę i w znacznym stopniu przyczyniły się do najbardziej niszczycielskich przesądów zdrowotnych w historii. Żadne z badań naukowych nie wykazało związku między szczepionkami dla dzieci a autyzmem…

Jednak mit mówiący o tym, że szczepionki w jakiś sposób powodują zaburzenia rozwojowe, wciąż jest bardzo żywy. Mimo braku jednoznacznych dowodów na tę hipotezę, został on spopularyzowany między innymi przez celebrytów czy dziennikarzy. W międzyczasie przeznaczono miliony dolarów na badania nad autyzmem, rodziny wydawały swoje oszczędności na „cudowne” lekarstwa, a spadające wskaźniki szczepień doprowadziły do wybuchów takich śmiertelnych chorób, jak odra czy krztusiec. Najbardziej tragiczna jest liczba dzieci umierających z powodu chorób, którym można zapobiec dzięki szczepieniom.

Teraz, w dobie pandemii koronawirusa, temat ten wraca niczym bumerang…

W książce „Wirus paniki” Seth Mnookin merytorycznie i klarownie rozkłada na czynniki pierwsze antyszczepionkowe fobie i ich źródła. Prowadzi czytelnika przez historię medycyny, objaśniając kolejne etapy rozwoju nauki oraz równoległego tworzenia się grup opierających swoją działalność na lęku i podejrzeniach. Jednocześnie autor wprawdzie nie szczędzi krytyki pseudoteoriom, ale też wyraźnie widać, że zależy mu na demokratyzacji informacji. Mnookin pisze o chorobach zakaźnych, ale także o dezinformacji rozprzestrzeniającej się dzięki nowym technologiom.

Wnikliwa historia, wiele interesujących anegdot i imponujący zakres omawianego materiału czynią z „Wirusa paniki” fascynującą opowieść o czasach, w których żyjemy. Seth Mnookin opiera swoją narrację na licznych wywiadach z rodzicami, rzecznikami zdrowia publicznego, naukowcami oraz działaczami zarówno pro, jak antyszczepionkowymi. Wszystko to, aby odpowiedzieć na fundamentalne pytanie: „Jak decydujemy, które fakty są prawdziwe”?

Fascynująca odpowiedź rozłożona przez Mnookina na czynniki pierwsze rzuca nowe światło na sprawy pozornie dalekie kwestii szczepionek – od teorii spiskowych na temat 11 września po żądania kierowane wobec Baracka Obamy, by „udowodnił”, że urodził się w Ameryce.

„Wirus paniki” to porywająca, a chwilami wręcz rozdzierająca serce medyczno-detektywistyczna opowieść, która bada granice racjonalnego myślenia. Autor formułuje w nich wielką przestrogę naszych czasów.