Kto odejdzie, już nie wróci. Jak opuściłem świat chasydów

Shulem Deen jest amerykańskim eseistą, pisarzem, krytykiem judaizmu chasydzkiego. Napisał pamiętnik zatytułowany „Kto odejdzie już nie wróci” – przejmującą historię własnej drogi.

Grup chasydzkich jest kilka i każda z nich  - zgodnie z założeniem - jest jedyna w swoim rodzaju. Zasadniczo łączy je aspekt mistyczny. Chasydzi dogłębnie studiują, kontemplują nauki, które nadają znaczenia ich życiu, a dzięki temu próbują stać się lepszymi ludźmi. W „Kto odejdzie już nie wróci” autor ze szczegółami opisuje świat skwerczyków – jednego z najbardziej ortodoksyjnych odłamów chasydów.

Shulem Deen dorastał w Nowym Jorku, w latach osiemdziesiątych XX wieku. Jednak zamiast uczyć się typowych dla amerykańskich dzieci przedmiotów szkolnych (matematyka, angielski i tym podobne), studiował prawo obowiązujące w starożytnej Jerozolimie. Znał różne szczegóły dotyczące życia sprzed tysięcy lat. Wiedział na przykład co zrobić, gdy krowa zraniona przez byka wpadnie do dołu w czasie modlitwy. Ze swoją żoną ożenił się w wieku osiemnastu lat. Przed ślubem rozmawiał z nią zaledwie siedem minut.  Dni spędzał na modlitwie i studiowaniu Talmudu. W wieku lat dwudziestu kilku lat był ojcem pięciorga dzieci. Nie czytał gazet, nie słuchał radia, nie oglądał telewizji. Przede wszystkim jednak do pewnego momentu nie zadawał pytań. Uczono go bowiem od wczesnego dzieciństwa, że jest to zachowanie bardzo niebezpieczne.

Nadszedł jednak taki czas, gdy Shulem Deen zapytał sam siebie o sens bardzo surowych, ortodoksyjnych zasad. Dla niego był to pierwszy krok na trudnej i wyboistej ścieżce jego życia, która ostatecznie doprowadziła go do porzucenia chasydzkiego świata. Ból odejścia był podwójny. Pierwszy raz – gdy dotarło do niego, że przestał wierzyć w prawdy, które stanowiły fundament jego dotychczasowego życia. Drugi raz – gdy realnie opuszczał swoją chasydzką społeczność i musiał spróbować odnaleźć się w świecie, którego kompletnie nie znał i nie rozumiał.

„Kto odejdzie już nie wróci” jest lekturą niezwykle przejmującą. Opowiada historię człowieka, któremu zawaliły się fasady jego osobistego świata. Dużo w niej trudnych decyzji, sytuacji, emocji. Odnajdziemy tu i strach i odwagę i nadzieję. Jednocześnie jest to refleksyjna opowieść o znaczeniu religii oraz prawie człowieka do poszukiwania własnej drogi.