Hiacynt. PRL wobec homoseksualistów. Reportaż

"Hiacynt. PRL wobec homoseksualistów" odsłania makabryczne kulisy represji wymierzonych przeciwko gejom w Polsce lat 80. XX wieku!

Ostatnie lata Polskiej Republiki Ludowej przebiegały pod znakiem całkowitego upadku autorytetu władzy w społeczeństwie. Członkowie rządu gorączkowo poszukiwali sposobu na zachowanie wymykającej im się z rąk kontroli nad obywatelami, a jednym z "kół ratunkowych" stał się znany chwyt polegający na zjednoczeniu społeczności poprzez niechęć do wspólnego wroga. Decyzją władz wrogiem tym mieli stać się mężczyźni o orientacji homoseksualnej.

Idea ta doprowadziła do rozpoczęcia przeprowadzonych w latach 1985-1987 trzech operacji pod wspólnym kryptonimem "Hiacynt", służących propagandowemu ośmieszeniu homoseksualistów i wykluczeniu ich poza nawias społeczny. Na gejów spadł deszcz wyzwisk, wśród których określenia takie, jak "zboczeńcy" czy "chorzy" należały do łagodniejszych. Władza nie przebierała w środkach - operacje "Hiacynt" zbierały ponure żniwa w postaci setek aresztowań, pobić, brutalnych przesłuchań, szantażu i siłowego zmuszania do zeznań na niekorzyść innych członków środowiska.

Autor reportażu, Remigiusz Ryziński, prezentuje ideę akcji "Hiacynt" w szerokim kontekście czasowym - homoseksualiści byli bowiem na celownikach komunistycznych służb niemal od początku istnienia PRL. Polityczna nagonka, głęboka inwigilacja i społeczne potępienie zmusiły prześladowanych mężczyzn do wypracowania uniwersalnych mechanizmów obronnych.

Lata 80. były pod tym względem szczególnie trudne: homoseksualiści stali się narzędziem w rękach systemu, padali ofiarą przestępstw takich, jak kradzieże czy naruszenie nietykalności osobistej, a niejeden z nich mierzył się z bezpośrednim zagrożeniem życia. Niebezpieczeństwo nadeszło także z niespodziewanej dotąd strony - we wspomnianej dekadzie rozwinęła się epidemia AIDS.

Remigiusz Ryziński oddaje do rąk czytelników reportaż podsumowujący rezultaty tej niebywałej kampanii dyskryminacji i politycznego cynizmu. "Hiacynt. PRL wobec homoseksualistów" odpowiada na pytania o liczbę przesłuchań i założonych teczek, a także o to, co stało się z pozyskanymi materiałami po zmianie ustroju. Autor zastanawia się także nad skalą prześladowań - czy obejmowały one każdego bez względu na status społeczny, czy może znaleźli się ludzie chronieni mimo swojej orientacji?

W trakcie lektury rodzi się wreszcie pytanie, które sam Ryziński zadaje czytelnikom ku samodzielnej refleksji: czy uprzedzenia, które determinowały nastroje społeczne przed ponad trzydziestoma laty, naprawdę należą już do przeszłości? "Hiacynt. PRL wobec homoseksualistów" to nie tylko reportaż z dawnych wydarzeń, ale i przypomnienie, do czego może doprowadzić rozpędzona machina nienawiści.