Czuły narrator

"Czuły narrator" to najnowsza książka Olgi Tokarczuk, pierwsza która ukazała się od czasu otrzymania przez nią Nagrody Nobla w 2019 roku. Składa się z dwunastu tekstów: esejów i wykładów, które pozwalają zajrzeć za kulisy jej pisarskiego warsztatu. W "Czułym narratorze" Tokarczuk zdradza czytelnikom swoje literackie inspiracje, sposoby kreowania narracji, a także osobiste doświadczenia, które odcisnęły piętno na jej twórczości.

Choć Olga Tokarczuk z wykształcenia jest psycholożką, jednak zdecydowanie bardziej znana jest jako pisarka, a jej książki przetłumaczono do tej pory na niemal czterdzieści języków. Jest laureatką wielu nagród literackich, oprócz Nagrody Nobla, uhonorowano ją również między innymi niemiecką Brückepreis, brytyjską The Man Booker International Prize oraz dwukrotnie polską Nagrodą Nike. Tokarczuk posiada wyraziste poglądy polityczne: jest feministką, aktywistką na rzecz praw zwierząt i ochrony środowiska, opowiada się również przeciwko wszelkiej dyskryminacji, w tym homofobii.

Tytuł "Czuły narrator" nawiązuje do przemówienia Tokarczuk wygłoszonego w Sztokholmie przy okazji wręczenia jej literackiej Nagrody Nobla. Jego motywem przewodnim była właśnie czułość, którą według pisarki można rozumieć na kilka sposobów. W przypadku gdy postrzegana jest jako uczucie, Tokarczuk określa ją jako "najskromniejszy rodzaj miłości", który "pojawia się tam, gdzie z uwagą i skupieniem zaglądamy w drugi byt, w to, co nie jest „ja”." Jest to jednak również sposób patrzenia na świat, który zakłada, że wszystkie jego elementy są ze sobą nieodłącznie powiązane. W twórczości literackiej odpowiada to przeciwstawieniu się rozpowszechnionej obecnie tendencji do koncentracji na indywidualnych przeżyciach jednostki, bez dostatecznych odwołań do spojrzenia bardziej uniwersalnego.

Według Tokarczuk, zadaniem literatury jest "opowiadać tak, jakby świat był żywą, nieustannie stawającą się na naszych oczach jednością, a my jego – jednocześnie małą i potężną – częścią." Noblistka sugeruje nawet, że perspektywa "czułego narratora" może stać się odpowiedzią na największe problemy współczesności, zwłaszcza takie jak dewastacja środowiska naturalnego, czy brak tolerancji dla odmienności.