{"id":11406,"date":"2025-07-02T13:23:14","date_gmt":"2025-07-02T11:23:14","guid":{"rendered":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/?p=11406"},"modified":"2026-03-26T16:23:36","modified_gmt":"2026-03-26T15:23:36","slug":"futuryzm-odkryj-dynamiczna-rewolucje-w-sztuce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/futuryzm-odkryj-dynamiczna-rewolucje-w-sztuce\/","title":{"rendered":"Futuryzm \u2014 definicja, geneza, cechy, przyk\u0142ady"},"content":{"rendered":"\n\n<div class=\"kk-star-ratings kksr-auto kksr-align-left kksr-valign-top\"\n    data-payload='{&quot;align&quot;:&quot;left&quot;,&quot;id&quot;:&quot;11406&quot;,&quot;slug&quot;:&quot;default&quot;,&quot;valign&quot;:&quot;top&quot;,&quot;ignore&quot;:&quot;&quot;,&quot;reference&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;class&quot;:&quot;&quot;,&quot;count&quot;:&quot;11&quot;,&quot;legendonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;readonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;score&quot;:&quot;4.4&quot;,&quot;starsonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;best&quot;:&quot;5&quot;,&quot;gap&quot;:&quot;5&quot;,&quot;greet&quot;:&quot;Oce\u0144 ten wpis&quot;,&quot;legend&quot;:&quot;4.4\\\/5 (11 - ilo\u015b\u0107 ocen)&quot;,&quot;size&quot;:&quot;24&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Futuryzm \u2014 definicja, geneza, cechy, przyk\u0142ady&quot;,&quot;width&quot;:&quot;125.1&quot;,&quot;_legend&quot;:&quot;{score}\\\/{best} ({count} - ilo\u015b\u0107 ocen)&quot;,&quot;font_factor&quot;:&quot;1.25&quot;}'>\n            \n<div class=\"kksr-stars\">\n    \n<div class=\"kksr-stars-inactive\">\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"1\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"2\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"3\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"4\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"5\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n    \n<div class=\"kksr-stars-active\" style=\"width: 125.1px;\">\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n                \n\n<div class=\"kksr-legend\" style=\"font-size: 19.2px;\">\n            4.4\/5 (11 - ilo\u015b\u0107 ocen)    <\/div>\n    <\/div>\n<p>Futuryzm to jeden z najbardziej wyrazistych i prowokacyjnych kierunk\u00f3w w sztuce XX wieku. Sama nazwa pochodzi od \u0142aci\u0144skiego s\u0142owa futurus, czyli \u201eprzysz\u0142y\u201d, i bardzo dobrze oddaje istot\u0119 tego nurtu. Futury\u015bci wierzyli, \u017ce \u015bwiat nale\u017cy do tego, co nowe, szybkie, dynamiczne i odwa\u017cne. Nie chcieli ogl\u0105da\u0107 si\u0119 za siebie \u2014 przeciwnie, chcieli zerwa\u0107 z przesz\u0142o\u015bci\u0105 i stworzy\u0107 sztuk\u0119 odpowiadaj\u0105c\u0105 epoce maszyn, poci\u0105g\u00f3w, samochod\u00f3w i samolot\u00f3w.<\/p>\n<p>Wyobra\u017acie sobie, \u017ce kto\u015b m\u00f3wi Wam, i\u017c rozp\u0119dzony samoch\u00f3d jest pi\u0119kniejszy ni\u017c najs\u0142ynniejsze antyczne rze\u017aby. Brzmi jak prowokacja? W\u0142a\u015bnie na takiej prowokacji opiera\u0142o si\u0119 my\u015blenie futuryst\u00f3w. Dla nich pi\u0119kno nie tkwi\u0142o ju\u017c w harmonii i spokoju, lecz w ruchu, energii, ha\u0142asie i ryzyku. Chcieli sztuki, kt\u00f3ra nie b\u0119dzie przypomina\u0107 muzealnej pami\u0105tki, ale pulsuj\u0105ce \u017cyciem miasto.<\/p>\n<h2 id=\"geneza-futuryzmu\">Geneza futuryzmu<\/h2>\n<p>Futuryzm rozwin\u0105\u0142 si\u0119 na pocz\u0105tku XX wieku, w epoce gwa\u0142townego rozwoju cywilizacji technicznej. Samochody, samoloty, kino, telefon i elektryczno\u015b\u0107 zmienia\u0142y spos\u00f3b \u017cycia ludzi i ich wyobra\u017cenie o \u015bwiecie, dlatego arty\u015bci zacz\u0119li szuka\u0107 nowego j\u0119zyka sztuki odpowiadaj\u0105cego nowoczesno\u015bci.<\/p>\n<p>Futury\u015bci uwa\u017cali, \u017ce dawna sztuka nie nad\u0105\u017ca za rzeczywisto\u015bci\u0105. Sprzeciwiali si\u0119 kultowi przesz\u0142o\u015bci i chcieli tworzy\u0107 sztuk\u0119 dynamiczn\u0105, \u015bmia\u0142\u0105 i nowoczesn\u0105, zwi\u0105zan\u0105 z miastem, maszyn\u0105 i tempem \u017cycia.<\/p>\n<h2 id=\"cechy-futuryzmu\">Cechy futuryzmu<\/h2>\n<p>Do najwa\u017cniejszych cech futuryzmu nale\u017c\u0105:<\/p>\n<ul>\n<li>kult przysz\u0142o\u015bci i nowoczesno\u015bci,<\/li>\n<li>fascynacja technik\u0105, maszyn\u0105 i miastem,<\/li>\n<li>pochwa\u0142a ruchu, energii, szybko\u015bci i zmiany,<\/li>\n<li>bunt przeciw tradycji i dawnym autorytetom,<\/li>\n<li>sk\u0142onno\u015b\u0107 do prowokacji, skandalu i manifestu,<\/li>\n<li>eksperymenty j\u0119zykowe i formalne.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W futurystycznym my\u015bleniu wa\u017cne by\u0142o przekonanie, \u017ce sztuka powinna odpowiada\u0107 wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, a nie tylko powtarza\u0107 dawne wzory. Dlatego futury\u015bci odrzucali obraz poety jako samotnego m\u0119drca i zamiast tego zwracali si\u0119 ku ulicy, t\u0142umowi, miastu i codziennemu p\u0119dowi \u017cycia.<\/p>\n<p>Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce futuryzm w\u0142oski i polski nie by\u0142y tym samym. W\u0142oski futuryzm by\u0142 bardziej agresywny i silniej wi\u0105za\u0142 si\u0119 z pochwa\u0142\u0105 wojny oraz przemocy, natomiast polska odmiana cz\u0119\u015bciej pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 ironi\u0105, grotesk\u0105 i gr\u0105 z tradycj\u0105.<\/p>\n<h2 id=\"futuryzm-w-literaturze\">Futuryzm w literaturze<\/h2>\n<p>W literaturze futury\u015bci zrywali z tradycyjnym sposobem pisania. Chcieli, aby tekst by\u0142 szybki, gwa\u0142towny, skr\u00f3towy i pe\u0142en energii, dlatego eksperymentowali z brzmieniem, rytmem, sk\u0142adni\u0105 i zapisem.<\/p>\n<p>Ich tw\u00f3rczo\u015b\u0107 cz\u0119sto wykorzystywa\u0142a:<\/p>\n<ul>\n<li>neologizmy,<\/li>\n<li>onomatopeje i d\u017awi\u0119kowo\u015b\u0107,<\/li>\n<li>zaburzon\u0105 sk\u0142adni\u0119,<\/li>\n<li>ograniczenie interpunkcji,<\/li>\n<li>zapis fonetyczny,<\/li>\n<li>eksperyment typograficzny i graficzny.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Polscy futury\u015bci uwa\u017cali, \u017ce forma utworu wsp\u00f3\u0142tworzy jego znaczenie. Dlatego uk\u0142ad wiersza na stronie, rozrzucenie s\u0142\u00f3w, r\u00f3\u017cne czcionki i graficzny wygl\u0105d tekstu by\u0142y dla nich r\u00f3wnie wa\u017cne jak same s\u0142owa.<\/p>\n<h2 id=\"futuryzm-w-sztuce\">Futuryzm w sztuce<\/h2>\n<p>Futuryzm rozwija\u0142 si\u0119 nie tylko w literaturze, ale te\u017c w malarstwie, rze\u017abie, architekturze i muzyce. Arty\u015bci pr\u00f3bowali pokaza\u0107 ruch, tempo i zmienno\u015b\u0107 \u015bwiata nowoczesnego, dlatego ich dzie\u0142a mia\u0142y oddawa\u0107 dynamik\u0119 miasta, t\u0142umu, maszyny i \u015bwiat\u0142a.<\/p>\n<p>Sztuka futurystyczna mia\u0142a dzia\u0142a\u0107 silnie i natychmiastowo. Nie chodzi\u0142o w niej o spok\u00f3j i harmoni\u0119, lecz o energi\u0119, napi\u0119cie, zaskoczenie i poczucie nowoczesnego przyspieszenia.<\/p>\n<h2 id=\"futuryzm-w-polsce\">Futuryzm w Polsce<\/h2>\n<p>Polski futuryzm rozwija\u0142 si\u0119 przede wszystkim po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci. M\u0142ode pa\u0144stwo, atmosfera nowego pocz\u0105tku oraz wiara w przemian\u0119 rzeczywisto\u015bci sprawi\u0142y, \u017ce has\u0142a nowoczesno\u015bci trafi\u0142y w Polsce na podatny grunt.<\/p>\n<p>Najcz\u0119\u015bciej za pocz\u0105tek polskiego futuryzmu uznaje si\u0119 lata 1918\u20131919 i dzia\u0142alno\u015b\u0107 warszawskiej grupy zwi\u0105zanej z Anatolem Sternem i Aleksandrem Watem, zw\u0142aszcza manifest Tak. Jednocze\u015bnie badacze podkre\u015blaj\u0105, \u017ce wa\u017cnym prekursorem by\u0142 Jerzy Jankowski, kt\u00f3rego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 z lat 1913\u20131914 oraz tom Tram wpopszek ulicy przesuwaj\u0105 pocz\u0105tki tego nurtu jeszcze wcze\u015bniej.<\/p>\n<p>G\u0142\u00f3wnymi o\u015brodkami polskiego futuryzmu by\u0142y Warszawa i Krak\u00f3w. W Warszawie dzia\u0142ali przede wszystkim Anatol Stern i Aleksander Wat, a w Krakowie wa\u017cnymi tw\u00f3rcami byli Bruno Jasie\u0144ski, Stanis\u0142aw M\u0142odo\u017ceniec i Tytus Czy\u017cewski.<\/p>\n<h2 id=\"cechy-polskiego-futuryzmu\">Cechy polskiego futuryzmu<\/h2>\n<p>Polski futuryzm by\u0142 inspirowany wzorami w\u0142oskimi i rosyjskimi, ale nie by\u0142 ich prost\u0105 kopi\u0105. Rozwija\u0142 si\u0119 w realiach odrodzonego pa\u0144stwa i wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 sk\u0142onno\u015bci\u0105 do autoironii, groteski i j\u0119zykowej zabawy ni\u017c do czystej agresji programowej.<\/p>\n<p>Polscy futury\u015bci:<\/p>\n<ul>\n<li>nie odrzucali tradycji ca\u0142kowicie, lecz cz\u0119sto j\u0105 parodiowali i przekszta\u0142cali,<\/li>\n<li>bardziej koncentrowali si\u0119 na poezji i j\u0119zyku ni\u017c na jednolitym programie spo\u0142ecznym,<\/li>\n<li>ch\u0119tnie korzystali z prowokacji i wyst\u0105pie\u0144 publicznych,<\/li>\n<li>traktowali wiersz jako przestrze\u0144 eksperymentu d\u017awi\u0119kowego i wizualnego.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W odr\u00f3\u017cnieniu od w\u0142oskiego futuryzmu polska odmiana nie opiera\u0142a si\u0119 tak silnie na gloryfikacji wojny. W polskich tekstach cz\u0119\u015bciej pojawia\u0142y si\u0119 ironia, przekora i antymilitarystyczny ton, czego dobrym przyk\u0142adem jest prowokacyjne has\u0142o przypisywane Jasie\u0144skiemu: \u201ePijcie Ocean Spokojny i sikajcie na wojn\u0119\u201d.<\/p>\n<h2 id=\"przedstawiciele-futuryzmu-w-europie\">Przedstawiciele futuryzmu w Europie<\/h2>\n<p>Najwa\u017cniejszym przedstawicielem futuryzmu europejskiego by\u0142 Filippo Tommaso Marinetti, tw\u00f3rca i g\u0142\u00f3wny teoretyk nurtu. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odegrali tak\u017ce arty\u015bci w\u0142oscy zwi\u0105zani z malarstwem i rze\u017ab\u0105, a w Rosji jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych postaci futuryzmu by\u0142 W\u0142odzimierz Majakowski.<\/p>\n<p>W szkolnym opracowaniu warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce futuryzm by\u0142 ruchem mi\u0119dzynarodowym, ale w ka\u017cdym kraju rozwija\u0142 si\u0119 inaczej. Polska odmiana by\u0142a bardziej lokalna, zwi\u0105zana z w\u0142asnym do\u015bwiadczeniem historycznym i w\u0142asnymi napi\u0119ciami spo\u0142ecznymi.<\/p>\n<h2 id=\"przedstawiciele-futuryzmu-w-polsce\">Przedstawiciele futuryzmu w Polsce<\/h2>\n<p>Do najwa\u017cniejszych przedstawicieli polskiego futuryzmu nale\u017c\u0105:<\/p>\n<ul>\n<li>Jerzy Jankowski \u2013 prekursor polskiego futuryzmu, autor Sp\u0142onu lotnika i tomu Tram wpopszek ulicy,<\/li>\n<li>Anatol Stern \u2013 poeta, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca warszawskiego futuryzmu i wsp\u00f3\u0142autor pierwszych manifest\u00f3w,<\/li>\n<li>Aleksander Wat \u2013 poeta i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca pierwszego etapu polskiego futuryzmu,<\/li>\n<li>Bruno Jasie\u0144ski \u2013 jeden z najwa\u017cniejszych polskich futuryst\u00f3w, autor tomu But w butonierce,<\/li>\n<li>Stanis\u0142aw M\u0142odo\u017ceniec \u2013 poeta zwi\u0105zany z krakowskim \u015brodowiskiem futurystycznym,<\/li>\n<li>Tytus Czy\u017cewski \u2013 poeta i artysta, wa\u017cny przedstawiciel krakowskiego nurtu.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"manifesty-i-jednodniowki\">Manifesty i jednodni\u00f3wki<\/h2>\n<p>Futury\u015bci bardzo ch\u0119tnie pos\u0142ugiwali si\u0119 manifestem, poniewa\u017c by\u0142a to forma kr\u00f3tka, wyrazista i zaczepna. Manifest nie tylko przedstawia\u0142 program artystyczny, ale mia\u0142 te\u017c prowokowa\u0107, szokowa\u0107 i walczy\u0107 o uwag\u0119 odbiorcy.<\/p>\n<p>W polskim futuryzmie wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142y tak\u017ce jednodni\u00f3wki, czyli kr\u00f3tkie, ulotne druki publikowane szybko i cz\u0119sto interwencyjnie. Taka forma idealnie pasowa\u0142a do futurystycznego stylu: by\u0142a tania, dynamiczna, masowa i nastawiona na natychmiastowy efekt.<\/p>\n<p>Do najg\u0142o\u015bniejszych publikacji zwi\u0105zanych z polskim futuryzmem nale\u017c\u0105:<\/p>\n<ul>\n<li>Tak \u2013 uznawany za pierwszy trakt futurystyczny w Polsce,<\/li>\n<li>Nu\u017c w b\u017cuhu \/ Nu\u017c w b\u017cuhu. 2 jednod\u0144uwka futurystuw \u2013 przyk\u0142ad manifestacyjnej, prowokacyjnej i fonetycznej pisowni futuryst\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"rewolucja-jezykowa\">Rewolucja j\u0119zykowa<\/h2>\n<p>Jednym z najwa\u017cniejszych postulat\u00f3w polskich futuryst\u00f3w by\u0142a przemiana j\u0119zyka poetyckiego. Tw\u00f3rcy uwa\u017cali, \u017ce tradycyjna sk\u0142adnia, interpunkcja i ortografia nie odpowiadaj\u0105 ju\u017c tempu nowoczesnego \u017cycia.<\/p>\n<p>Dlatego w ich utworach pojawiaj\u0105 si\u0119:<\/p>\n<ul>\n<li>zapis fonetyczny,<\/li>\n<li>celowe \u0142amanie zasad ortografii,<\/li>\n<li>rozbijanie s\u0142\u00f3w i tworzenie neologizm\u00f3w,<\/li>\n<li>odej\u015bcie od linearnie prowadzonego wiersza,<\/li>\n<li>nacisk na rytm, d\u017awi\u0119k i wizualny uk\u0142ad tekstu.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Dzi\u0119ki temu poezja futurystyczna mia\u0142a nie tylko co\u015b opowiada\u0107, ale te\u017c dzia\u0142a\u0107 na odbiorc\u0119 brzmieniem i wygl\u0105dem. Wiersz mia\u0142 przypomina\u0107 okrzyk, afisz albo sygna\u0142 nowoczesnego miasta.<\/p>\n<h2 id=\"skandale-i-wystapienia\">Skandale i wyst\u0105pienia<\/h2>\n<p>Futuryzm by\u0142 ruchem bardzo performatywnym, czyli nastawionym na publiczne wyst\u0119py i reakcj\u0119 odbiorc\u00f3w. Futury\u015bci organizowali wieczory poetyckie, odczyty i prowokacyjne akcje, kt\u00f3re cz\u0119sto wywo\u0142ywa\u0142y oburzenie, k\u0142\u00f3tnie i skandale.<\/p>\n<p>W Polsce tak\u017ce wa\u017cne by\u0142y takie wydarzenia, bo futuryzm nie ogranicza\u0142 si\u0119 do ksi\u0105\u017cek. By\u0142 zjawiskiem \u017cywym, zaczepnym i ulicznym, a jego tw\u00f3rcy chcieli aktywnie ingerowa\u0107 w kultur\u0119 wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci.<\/p>\n<h2 id=\"kobiety-w-futuryzmie\">Kobiety w futuryzmie<\/h2>\n<p>W starszych opracowaniach rola kobiet w futuryzmie bywa pomijana, ale nowsze badania pokazuj\u0105, \u017ce ich obecno\u015b\u0107 by\u0142a wa\u017cniejsza, ni\u017c dawniej s\u0105dzono. Anna Limprecht\u00f3wna i Janina de Witt t\u0142umaczy\u0142y manifest Marinettiego, a Irena Solska jako aktorka i recytatorka bra\u0142a udzia\u0142 w wieczorach poetyckich zwi\u0105zanych z awangard\u0105.<\/p>\n<p>Kobiety nie by\u0142y wi\u0119c tylko biernymi obserwatorkami ruchu. Cho\u0107 manifesty futurystyczne cz\u0119sto powstawa\u0142y w m\u0119skim kr\u0119gu, to bez t\u0142umaczek, recytatorek i artystek obraz polskiego futuryzmu jest niepe\u0142ny.<\/p>\n<h2 id=\"koniec-futuryzmu\">Koniec futuryzmu<\/h2>\n<p>Nie da si\u0119 wskaza\u0107 jednej, \u015bcis\u0142ej daty ko\u0144ca polskiego futuryzmu. Najcz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119, \u017ce okres jego najwi\u0119kszego rozwoju przypada na lata 1918\u20131923, ale p\u00f3\u017aniejsze echa nurtu s\u0105 widoczne jeszcze w nast\u0119pnych latach.<\/p>\n<p>Culture.pl przypomina, \u017ce \u201eko\u0144c\u00f3w\u201d futuryzmu by\u0142o kilka: Tytus Czy\u017cewski og\u0142asza\u0142 \u015bmier\u0107 ruchu w 1923 roku, p\u00f3\u017aniej podobne gesty wykonywali inni tw\u00f3rcy, ale wp\u0142yw futuryzmu trwa\u0142 nadal w poezji i sztuce awangardowej. Dlatego najlepiej pisa\u0107, \u017ce futuryzm jako zorganizowany ruch wygas\u0142 do\u015b\u0107 szybko, lecz jego znaczenie dla literatury polskiej pozosta\u0142o du\u017ce.<\/p>\n<h2 id=\"znaczenie-futuryzmu\">Znaczenie futuryzmu<\/h2>\n<p>Futuryzm odegra\u0142 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w rozwoju polskiej awangardy. Otworzy\u0142 literatur\u0119 na eksperyment, rozbi\u0142 tradycyjne wyobra\u017cenie o poezji i pokaza\u0142, \u017ce j\u0119zyk mo\u017ce by\u0107 tworzywem r\u00f3wnie dynamicznym jak nowoczesne miasto.<\/p>\n<p>Znaczenie tego nurtu polega r\u00f3wnie\u017c na tym, \u017ce zmusza\u0142 do my\u015blenia o relacji sztuki i nowoczesno\u015bci. Nawet je\u015bli wiele jego postulat\u00f3w by\u0142o skrajnych lub prowokacyjnych, futuryzm na trwa\u0142e zmieni\u0142 spos\u00f3b my\u015blenia o formie, j\u0119zyku i roli artysty.<\/p>\n<h2 id=\"najwazniejsze-informacje-do-zapamietania\">Najwa\u017cniejsze informacje do zapami\u0119tania<\/h2>\n<ul>\n<li>Futuryzm to kierunek awangardowy zwi\u0105zany z kultem przysz\u0142o\u015bci, techniki, ruchu i nowoczesno\u015bci.<\/li>\n<li>Narodzi\u0142 si\u0119 we W\u0142oszech, a jego pocz\u0105tek wyznacza manifest Marinettiego opublikowany w \u201eLe Figaro\u201d w 1909 roku.<\/li>\n<li>W Polsce rozwija\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w latach 1918\u20131923.<\/li>\n<li>Za pierwszy polski trakt futurystyczny uznaje si\u0119 manifest Tak, ale wa\u017cnym prekursorem by\u0142 te\u017c Jerzy Jankowski.<\/li>\n<li>G\u0142\u00f3wnymi o\u015brodkami polskiego futuryzmu by\u0142y Warszawa i Krak\u00f3w.<\/li>\n<li>Do najwa\u017cniejszych tw\u00f3rc\u00f3w nale\u017c\u0105 Jerzy Jankowski, Anatol Stern, Aleksander Wat, Bruno Jasie\u0144ski, Stanis\u0142aw M\u0142odo\u017ceniec i Tytus Czy\u017cewski.<\/li>\n<li>Polscy futury\u015bci eksperymentowali z ortografi\u0105, sk\u0142adni\u0105, interpunkcj\u0105, rytmem i typografi\u0105.<\/li>\n<li>Polski futuryzm by\u0142 bardziej ironiczny i mniej wojowniczy ni\u017c w\u0142oski.<\/li>\n<li>Wa\u017cnym medium futuryst\u00f3w by\u0142y manifesty i jednodni\u00f3wki.<\/li>\n<li>Kobiety tak\u017ce uczestniczy\u0142y w recepcji i \u017cyciu ruchu, cho\u0107 d\u0142ugo pomijano je w opracowaniach.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Futuryzm to jeden z najbardziej wyrazistych i prowokacyjnych kierunk\u00f3w w sztuce XX wieku. Sama nazwa pochodzi od \u0142aci\u0144skiego s\u0142owa futurus, czyli \u201eprzysz\u0142y\u201d, i bardzo dobrze oddaje istot\u0119 tego nurtu. Futury\u015bci wierzyli, \u017ce \u015bwiat nale\u017cy do tego, co nowe, szybkie, dynamiczne i odwa\u017cne. Nie chcieli ogl\u0105da\u0107 si\u0119 za siebie \u2014 przeciwnie, chcieli zerwa\u0107 z przesz\u0142o\u015bci\u0105 i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":9962,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1357],"tags":[],"class_list":["post-11406","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki-literackie"],"modified_by":"Critical","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11406","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11406"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11406\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18031,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11406\/revisions\/18031"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9962"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11406"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11406"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11406"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}