{"id":10874,"date":"2025-06-02T10:49:02","date_gmt":"2025-06-02T08:49:02","guid":{"rendered":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/?p=10874"},"modified":"2026-04-18T15:27:16","modified_gmt":"2026-04-18T13:27:16","slug":"happening-odkryj-jak-sztuka-zmienia-spoleczenstwo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/happening-odkryj-jak-sztuka-zmienia-spoleczenstwo\/","title":{"rendered":"Happening \u2013 czym jest, sk\u0105d si\u0119 wywodzi i na czym polega"},"content":{"rendered":"\n\n<div class=\"kk-star-ratings kksr-auto kksr-align-left kksr-valign-top\"\n    data-payload='{&quot;align&quot;:&quot;left&quot;,&quot;id&quot;:&quot;10874&quot;,&quot;slug&quot;:&quot;default&quot;,&quot;valign&quot;:&quot;top&quot;,&quot;ignore&quot;:&quot;&quot;,&quot;reference&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;class&quot;:&quot;&quot;,&quot;count&quot;:&quot;78&quot;,&quot;legendonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;readonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;score&quot;:&quot;4.5&quot;,&quot;starsonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;best&quot;:&quot;5&quot;,&quot;gap&quot;:&quot;5&quot;,&quot;greet&quot;:&quot;Oce\u0144 ten wpis&quot;,&quot;legend&quot;:&quot;4.5\\\/5 (78 - ilo\u015b\u0107 ocen)&quot;,&quot;size&quot;:&quot;24&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Happening \u2013 czym jest, sk\u0105d si\u0119 wywodzi i na czym polega&quot;,&quot;width&quot;:&quot;128&quot;,&quot;_legend&quot;:&quot;{score}\\\/{best} ({count} - ilo\u015b\u0107 ocen)&quot;,&quot;font_factor&quot;:&quot;1.25&quot;}'>\n            \n<div class=\"kksr-stars\">\n    \n<div class=\"kksr-stars-inactive\">\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"1\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"2\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"3\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"4\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"5\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n    \n<div class=\"kksr-stars-active\" style=\"width: 128px;\">\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n                \n\n<div class=\"kksr-legend\" style=\"font-size: 19.2px;\">\n            4.5\/5 (78 - ilo\u015b\u0107 ocen)    <\/div>\n    <\/div>\n<p><strong>Happening<\/strong> to forma sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej oparta na zdarzeniu, dzia\u0142aniu i bezpo\u015brednim kontakcie z odbiorc\u0105. \u0141\u0105czy elementy plastyki, teatru, muzyki i dzia\u0142a\u0144 w przestrzeni publicznej, a jego istot\u0105 jest czasowo\u015b\u0107, otwarto\u015b\u0107 formy, udzia\u0142 przypadku oraz aktywizowanie publiczno\u015bci. Cho\u0107 kojarzy si\u0119 ze spontaniczno\u015bci\u0105, cz\u0119sto bywa wydarzeniem zaplanowanym, maj\u0105cym w\u0142asn\u0105 dramaturgi\u0119 i logicznie zbudowany przebieg.<\/p>\n<h2 id=\"czym-jest-happening\">Czym jest happening?<\/h2>\n<p>Nazwa pochodzi od angielskiego s\u0142owa <em>happening<\/em>, czyli \u201ezdarzenie\u201d, \u201edzianie si\u0119\u201d, \u201ewydarzenie\u201d. W najprostszym uj\u0119ciu jest to zorganizowane wydarzenie artystyczne ograniczone w czasie, rozgrywaj\u0105ce si\u0119 w konkretnej przestrzeni i wykorzystuj\u0105ce dzia\u0142ania, gesty, s\u0142owa, d\u017awi\u0119ki, obrazy oraz przedmioty. Mo\u017ce mie\u0107 form\u0119 logicznie rozwini\u0119tej akcji albo uk\u0142adu znak\u00f3w i sytuacji, kt\u00f3re wsp\u00f3lnie buduj\u0105 sens.<\/p>\n<p>Happening wyr\u00f3\u017cnia bezpo\u015brednio\u015b\u0107, otwarto\u015b\u0107 formalna i dopuszczenie improwizacji. Nie zawsze jest ca\u0142kowicie spontaniczny \u2014 czasem posiada scenariusz albo partytur\u0119 \u2014 ale pozostawia miejsce na przypadek, reakcje otoczenia i zachowanie uczestnik\u00f3w. Dzi\u0119ki temu ka\u017cde takie wydarzenie jest jednorazowe i niepowtarzalne.<\/p>\n<p>Bardzo wa\u017cna jest rola widza. W happeningu publiczno\u015b\u0107 nie musi pozosta\u0107 biernym obserwatorem. Mo\u017ce zosta\u0107 wci\u0105gni\u0119ta w przebieg akcji, sprowokowana do reakcji albo nawet sta\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 dzie\u0142a. To w\u0142a\u015bnie zacieranie granicy mi\u0119dzy sztuk\u0105 a \u017cyciem codziennym nale\u017cy do najwa\u017cniejszych cech tej formy.<\/p>\n<h2 id=\"najwazniejsze-cechy-happeningu\">Najwa\u017cniejsze cechy happeningu<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Czasowo\u015b\u0107<\/strong> \u2013 happening jest wydarzeniem ograniczonym w czasie.<\/li>\n<li><strong>Jednorazowo\u015b\u0107<\/strong> \u2013 nie daje si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 w identycznej formie.<\/li>\n<li><strong>Otwarto\u015b\u0107<\/strong> \u2013 dopuszcza przypadek, improwizacj\u0119 i zmian\u0119 przebiegu.<\/li>\n<li><strong>Wielomedialno\u015b\u0107<\/strong> \u2013 mo\u017ce \u0142\u0105czy\u0107 teatr, plastyk\u0119, muzyk\u0119, s\u0142owo i ruch.<\/li>\n<li><strong>Udzia\u0142 publiczno\u015bci<\/strong> \u2013 odbiorca cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142tworzy zdarzenie.<\/li>\n<li><strong>Zwi\u0105zek z przestrzeni\u0105<\/strong> \u2013 miejsce nie jest neutralnym t\u0142em, lecz cz\u0119\u015bci\u0105 akcji.<\/li>\n<li><strong>Wyj\u015bcie poza tradycyjne dzie\u0142o<\/strong> \u2013 wa\u017cniejszy od gotowego obiektu bywa sam proces, zdarzenie i do\u015bwiadczenie.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"skad-wywodzi-sie-happening\">Sk\u0105d wywodzi si\u0119 happening?<\/h2>\n<p>Korzeni happeningu mo\u017cna szuka\u0107 w awangardowych eksperymentach XX wieku, zw\u0142aszcza w dadaizmie, surrealizmie i dzia\u0142aniach, kt\u00f3re podwa\u017ca\u0142y tradycyjne rozumienie dzie\u0142a sztuki. Du\u017ce znaczenie mia\u0142y r\u00f3wnie\u017c przemiany w malarstwie i muzyce, szczeg\u00f3lnie tam, gdzie akcent przesuwa\u0142 si\u0119 z gotowego efektu na sam akt tw\u00f3rczy.<\/p>\n<p>Istotnym t\u0142em by\u0142 mi\u0119dzy innymi ekspresjonizm abstrakcyjny. Jackson Pollock traktowa\u0142 obraz nie jako statyczny przedmiot, lecz jako zapis dzia\u0142ania, a sam proces malowania stawa\u0142 si\u0119 niemal widowiskiem. Podobne przesuni\u0119cie zainteresowania z przedmiotu na akcj\u0119 przygotowa\u0142o grunt pod sztuk\u0119 zdarzenia.<\/p>\n<p>Wa\u017cne by\u0142y te\u017c dzia\u0142ania Yves\u2019a Kleina, Georges\u2019a Mathieu czy Niki de Saint Phalle, a tak\u017ce eksperymenty Johna Cage\u2019a. Jego s\u0142ynne \u201e4&#8217;33&#8243;\u201d pokaza\u0142o, \u017ce dzie\u0142em mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 nie tyle wykonanie w tradycyjnym sensie, ile sama sytuacja, czas i reakcja publiczno\u015bci. Tego rodzaju my\u015blenie otworzy\u0142o drog\u0119 do happeningu jako formy, w kt\u00f3rej wydarzenie staje si\u0119 wa\u017cniejsze od trwa\u0142ego obiektu.<\/p>\n<h2 id=\"allan-kaprow-i-narodziny-happeningu\">Allan Kaprow i narodziny happeningu<\/h2>\n<p>Za tw\u00f3rc\u0119 happeningu w \u015bcis\u0142ym znaczeniu uznaje si\u0119 <strong>Allana Kaprowa<\/strong>. To on w 1959 roku u\u017cy\u0142 tej nazwy przy okazji dzie\u0142a <strong>\u201e18 Happenings in 6 Parts\u201d<\/strong>, zrealizowanego w Reuben Gallery w Nowym Jorku. Wydarzenie to uznaje si\u0119 za moment prze\u0142omowy, poniewa\u017c po\u0142\u0105czy\u0142o przestrze\u0144, d\u017awi\u0119k, dzia\u0142anie, ruch i udzia\u0142 publiczno\u015bci w jedn\u0105 now\u0105 form\u0119 sztuki.<\/p>\n<p>Kaprow podkre\u015bla\u0142, \u017ce happening powinien by\u0107 zwi\u0105zany z \u017cyciem, realizowany na \u017cywo i otwarty na wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 odbiorc\u00f3w. Co wa\u017cne, wbrew obiegowej opinii nie by\u0142y to dzia\u0142ania ca\u0142kowicie przypadkowe i chaotyczne. Jak pokazuje Tate, happeningi Kaprowa by\u0142y cz\u0119sto starannie zaplanowane, ale zaprojektowane tak, by uczestnicy do\u015bwiadczali ich jako zdarzenia \u017cywego, nieprzewidywalnego i anga\u017cuj\u0105cego. [web:154]\n<p>Z czasem happening zacz\u0105\u0142 by\u0107 traktowany jako jedno ze \u017ar\u00f3de\u0142 p\u00f3\u017aniejszych sztuk performatywnych. Rozwija\u0142 si\u0119 tak\u017ce w otoczeniu takich zjawisk jak Fluxus czy akcjonizm wiede\u0144ski, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c przekracza\u0142y granice tradycyjnych dyscyplin artystycznych.<\/p>\n<h2 id=\"happening-a-performance\">Happening a performance<\/h2>\n<p>Happening i performance bywaj\u0105 ze sob\u0105 mylone, ale nie s\u0105 tym samym. Najprostsza r\u00f3\u017cnica polega na roli publiczno\u015bci. W happeningu odbiorca bardzo cz\u0119sto zostaje wci\u0105gni\u0119ty w przebieg zdarzenia, a jego reakcja mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na kszta\u0142t ca\u0142ej akcji. W performance publiczno\u015b\u0107 cz\u0119\u015bciej pozostaje obserwatorem, nawet je\u015bli kontakt z ni\u0105 jest wa\u017cny.<\/p>\n<p>Granica mi\u0119dzy tymi formami nie zawsze jest ostra, poniewa\u017c obie nale\u017c\u0105 do szeroko rozumianych sztuk performatywnych. Mimo to happening mocniej akcentuje wsp\u00f3\u0142uczestnictwo, nieprzewidywalno\u015b\u0107 i zamazywanie podzia\u0142u mi\u0119dzy tw\u00f3rc\u0105, wykonawc\u0105 a widzem.<\/p>\n<h2 id=\"jak-wyglada-happening\">Jak wygl\u0105da happening?<\/h2>\n<p>Happening mo\u017ce przybiera\u0107 bardzo r\u00f3\u017cne formy. Czasem polega na serii dzia\u0142a\u0144 wykonywanych z przedmiotami, obiektami i d\u017awi\u0119kami, innym razem opiera si\u0119 na ge\u015bcie, ha\u015ble, obecno\u015bci cia\u0142a albo zmianie sposobu funkcjonowania konkretnej przestrzeni. Mo\u017ce rozgrywa\u0107 si\u0119 w galerii, na ulicy, placu, pla\u017cy, lotnisku lub w innym miejscu codziennego u\u017cytku.<\/p>\n<p>Wa\u017cne jest to, \u017ce miejsce nie pe\u0142ni tu roli neutralnego t\u0142a. Przestrze\u0144 mo\u017ce zosta\u0107 przej\u0119ta, przekszta\u0142cona albo wykorzystana jako element znacz\u0105cy. Happening cz\u0119sto dzia\u0142a w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce pojawia si\u0119 tam, gdzie odbiorca si\u0119 go nie spodziewa \u2014 w przestrzeni publicznej, po\u015br\u00f3d codziennych zachowa\u0144 i zwyk\u0142ego rytmu miasta.<\/p>\n<p>Zdarza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce happening korzysta z nielogiczno\u015bci, szoku, absurdu lub celowego zak\u0142\u00f3cenia porz\u0105dku. Nie musi by\u0107 w pe\u0142ni zrozumia\u0142y dla ka\u017cdego odbiorcy. Cz\u0119sto wa\u017cniejsze od jednoznacznego komunikatu staj\u0105 si\u0119 reakcje, emocje i do\u015bwiadczenie uczestnictwa.<\/p>\n<h2 id=\"najwazniejsi-tworcy\">Najwa\u017cniejsi tw\u00f3rcy<\/h2>\n<p>Do klasyk\u00f3w happeningu i sztuk pokrewnych zalicza si\u0119 przede wszystkim Allana Kaprowa, Johna Cage\u2019a, Wolfa Vostella, Dicka Higginsa, George\u2019a Brechta, Josepha Beuysa oraz artyst\u00f3w zwi\u0105zanych z Fluxusem i akcjonizmem wiede\u0144skim. Ka\u017cdy z nich rozwija\u0142 t\u0119 form\u0119 w inny spos\u00f3b: jedni stawiali na improwizacj\u0119 i udzia\u0142 publiczno\u015bci, inni na siln\u0105 dramaturgi\u0119, kontrol\u0119 zdarzenia lub szok.<\/p>\n<p>Wa\u017cne jest te\u017c to, \u017ce happening nie rozwija\u0142 si\u0119 tylko w jednym \u015brodowisku. Powstawa\u0142 na styku sztuk plastycznych, muzyki, teatru i dzia\u0142a\u0144 spo\u0142ecznych. W\u0142a\u015bnie dlatego trudno zamkn\u0105\u0107 go w jednej dyscyplinie \u2014 od pocz\u0105tku by\u0142 sztuk\u0105 przekraczania granic.<\/p>\n<h2 id=\"happening-w-polsce\">Happening w Polsce<\/h2>\n<p>W Polsce historia happeningu nie jest ca\u0142kowicie jednoznaczna, poniewa\u017c badacze r\u00f3\u017cnie wskazuj\u0105 moment jego pocz\u0105tku. Za jedno z najwcze\u015bniejszych wydarze\u0144 tego typu uznaje si\u0119 realizacj\u0119 Bogus\u0142awa Schaeffera z 1960 roku w Krakowie, zwi\u0105zan\u0105 z wykonaniem partytury graficznej \u201eNon stop\u201d. Jednocze\u015bnie wielu badaczy podkre\u015bla, \u017ce z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 mo\u017cliwo\u015bci tej formy pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 przede wszystkim <strong>Tadeusz Kantor<\/strong>.<\/p>\n<p>Kantor odegra\u0142 kluczow\u0105 rol\u0119 w rozwoju polskiego happeningu. Jego dzia\u0142ania wyrasta\u0142y z eksperyment\u00f3w teatralnych, plastycznych i z zainteresowania granic\u0105 mi\u0119dzy sztuk\u0105 a rzeczywisto\u015bci\u0105. Za jego pierwsze polskie happeningi uznaje si\u0119 mi\u0119dzy innymi <strong>\u201eCricotage\u201d<\/strong> i <strong>\u201eLini\u0119 podzia\u0142u\u201d<\/strong>, zrealizowane w 1965 roku po powrocie artysty z Nowego Jorku.<\/p>\n<p>Jednym z najs\u0142ynniejszych polskich przyk\u0142ad\u00f3w sta\u0142 si\u0119 <strong>\u201ePanoramiczny happening morski\u201d<\/strong> z 1967 roku w \u0141azach ko\u0142o Osiek. By\u0142o to rozbudowane wydarzenie z\u0142o\u017cone z kilku cz\u0119\u015bci, anga\u017cuj\u0105ce zar\u00f3wno uczestnik\u00f3w \u015brodowiska artystycznego, jak i przypadkowych widz\u00f3w obecnych na pla\u017cy. To bardzo dobry przyk\u0142ad happeningu rozgrywanego w przestrzeni otwartej, opartego na widowiskowo\u015bci, re\u017cyserowaniu sytuacji i zaskoczeniu odbiorc\u00f3w.<\/p>\n<p>Wa\u017cnym tw\u00f3rc\u0105 by\u0142 tak\u017ce <strong>W\u0142odzimierz Borowski<\/strong>, kt\u00f3ry rozwija\u0142 dzia\u0142ania synkretyczne i eksperymentalne. Polski happening szybko zwi\u0105za\u0142 si\u0119 wi\u0119c zar\u00f3wno z neoawangard\u0105, jak i z pr\u00f3bami wyj\u015bcia sztuki poza tradycyjne sale wystawowe.<\/p>\n<h2 id=\"pomaranczowa-alternatywa-i-wymiar-polityczny\">Pomara\u0144czowa Alternatywa i wymiar polityczny<\/h2>\n<p>Z czasem happening przesta\u0142 by\u0107 wy\u0142\u0105cznie eksperymentem artystycznym i zacz\u0105\u0142 funkcjonowa\u0107 jako narz\u0119dzie komunikacji spo\u0142ecznej oraz politycznego komentarza. W Polsce najlepszym przyk\u0142adem takiego zwrotu by\u0142a <strong>Pomara\u0144czowa Alternatywa<\/strong>, ruch happeningowy rozwijaj\u0105cy si\u0119 w latach 80., szczeg\u00f3lnie we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n<p>Jej dzia\u0142ania mia\u0142y charakter satyryczny, opozycyjny i kontestatorski. \u0141\u0105czy\u0142y absurd, humor, uliczn\u0105 prowokacj\u0119 i polityczny przekaz. Dzi\u0119ki temu happening sta\u0142 si\u0119 form\u0105 protestu, kt\u00f3ra nie opiera\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na has\u0142ach, lecz na sytuacji, ge\u015bcie, kostiumie, obecno\u015bci cia\u0142a i zbiorowym dzia\u0142aniu w przestrzeni miasta.<\/p>\n<p>To w\u0142a\u015bnie na tym etapie szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie wida\u0107, \u017ce happening mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Nie tylko przekazuje tre\u015bci, ale te\u017c uruchamia uwag\u0119, wytr\u0105ca z rutyny i zmusza odbiorc\u00f3w do zaj\u0119cia stanowiska.<\/p>\n<h2 id=\"wspolczesne-formy-i-flash-mob\">Wsp\u00f3\u0142czesne formy i flash mob<\/h2>\n<p>Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie klasyczny happening nie zajmuje ju\u017c tak centralnego miejsca jak w latach 60. i 70., ale jego logika wci\u0105\u017c jest obecna w kulturze. Wiele wsp\u00f3\u0142czesnych akcji spo\u0142ecznych, artystycznych i edukacyjnych korzysta z rozwi\u0105za\u0144 wypracowanych przez happening: dzia\u0142ania w przestrzeni publicznej, aktywizowania odbiorc\u00f3w, zaskoczenia oraz \u0142\u0105czenia r\u00f3\u017cnych medi\u00f3w.<\/p>\n<p>Za form\u0119 pokrewn\u0105 bywa uznawany <strong>flash mob<\/strong>, czyli zbiorowa akcja wykonywana przez grup\u0119 os\u00f3b w przestrzeni publicznej wed\u0142ug wcze\u015bniej ustalonego planu. Nie ka\u017cdy flash mob jest happeningiem, bo cz\u0119\u015b\u0107 takich akcji ma charakter g\u0142\u00f3wnie rozrywkowy, ale oba zjawiska \u0142\u0105czy czasowo\u015b\u0107, publiczny charakter i element wsp\u00f3lnego dzia\u0142ania.<\/p>\n<p>Wsp\u00f3\u0142czesne happeningi cz\u0119sto wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 te\u017c z tematami ekologicznymi, feministycznymi, obywatelskimi i edukacyjnymi. Mog\u0105 mie\u0107 charakter bardziej polityczny, bardziej artystyczny albo \u0142\u0105czy\u0107 oba te porz\u0105dki.<\/p>\n<h2 id=\"po-co-organizuje-sie-happeningi\">Po co organizuje si\u0119 happeningi?<\/h2>\n<p>Happening mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 bardzo r\u00f3\u017cnym celom. Bywa eksperymentem artystycznym, pr\u00f3b\u0105 prze\u0142amania rutyny odbioru sztuki, form\u0105 krytyki spo\u0142ecznej, narz\u0119dziem protestu albo sposobem aktywizowania lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. Jego si\u0142a polega na tym, \u017ce nie dzia\u0142a wy\u0142\u0105cznie na poziomie komunikatu s\u0142ownego, lecz uruchamia tak\u017ce emocje, zaskoczenie i fizyczn\u0105 obecno\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w.<\/p>\n<p>To forma szczeg\u00f3lnie skuteczna tam, gdzie wa\u017cne jest do\u015bwiadczenie, a nie tylko deklaracja. Odbiorca nie musi jedynie \u201ezrozumie\u0107\u201d dzie\u0142a \u2014 mo\u017ce zosta\u0107 przez nie wci\u0105gni\u0119ty, sprowokowany, rozbawiony, zdezorientowany albo zmuszony do reakcji. Dzi\u0119ki temu happening nie tylko pokazuje problem, ale mo\u017ce realnie zmienia\u0107 spos\u00f3b, w jaki ludzie patrz\u0105 na przestrze\u0144, sztuk\u0119 i w\u0142asn\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu spo\u0142ecznym.<\/p>\n<h2 id=\"wiedza-w-pigulce\">Wiedza w pigu\u0142ce<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Happening<\/strong> to forma sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej oparta na zdarzeniu, dzia\u0142aniu i udziale publiczno\u015bci.<\/li>\n<li>Nazwa wi\u0105\u017ce si\u0119 z angielskim s\u0142owem oznaczaj\u0105cym \u201ewydarzenie\u201d lub \u201edzianie si\u0119\u201d.<\/li>\n<li>Happening jest ograniczony w czasie i zwykle ma charakter jednorazowy.<\/li>\n<li>\u0141\u0105czy elementy plastyki, teatru, muzyki, ruchu, s\u0142owa i dzia\u0142a\u0144 przestrzennych.<\/li>\n<li>Wa\u017cn\u0105 cech\u0105 happeningu jest dopuszczenie improwizacji, przypadku i reakcji odbiorc\u00f3w.<\/li>\n<li>Za tw\u00f3rc\u0119 klasycznej formy happeningu uznaje si\u0119 <strong>Allana Kaprowa<\/strong>.<\/li>\n<li>Prze\u0142omowym dzie\u0142em by\u0142o <strong>\u201e18 Happenings in 6 Parts\u201d<\/strong> z 1959 roku.<\/li>\n<li>Happening r\u00f3\u017cni si\u0119 od performance\u2019u wi\u0119kszym naciskiem na aktywny udzia\u0142 publiczno\u015bci.<\/li>\n<li>W rozwoju tej formy wa\u017cne by\u0142y tak\u017ce <strong>Fluxus<\/strong> i <strong>akcjonizm wiede\u0144ski<\/strong>.<\/li>\n<li>W Polsce z happeningiem silnie zwi\u0105zani byli <strong>Tadeusz Kantor<\/strong>, <strong>Bogus\u0142aw Schaeffer<\/strong> i <strong>W\u0142odzimierz Borowski<\/strong>.<\/li>\n<li>Jednym z najs\u0142ynniejszych polskich przyk\u0142ad\u00f3w jest <strong>\u201ePanoramiczny happening morski\u201d<\/strong> Tadeusza Kantora.<\/li>\n<li>W latach 80. happening sta\u0142 si\u0119 w Polsce tak\u017ce narz\u0119dziem protestu politycznego, czego przyk\u0142adem by\u0142a <strong>Pomara\u0144czowa Alternatywa<\/strong>.<\/li>\n<li>Wsp\u00f3\u0142czesne formy pokrewne happeningowi to m.in. niekt\u00f3re akcje uliczne, spo\u0142eczne i flash moby.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Happening to forma sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej oparta na zdarzeniu, dzia\u0142aniu i bezpo\u015brednim kontakcie z odbiorc\u0105. \u0141\u0105czy elementy plastyki, teatru, muzyki i dzia\u0142a\u0144 w przestrzeni publicznej, a jego istot\u0105 jest czasowo\u015b\u0107, otwarto\u015b\u0107 formy, udzia\u0142 przypadku oraz aktywizowanie publiczno\u015bci. Cho\u0107 kojarzy si\u0119 ze spontaniczno\u015bci\u0105, cz\u0119sto bywa wydarzeniem zaplanowanym, maj\u0105cym w\u0142asn\u0105 dramaturgi\u0119 i logicznie zbudowany przebieg. Czym jest happening? [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":9965,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1359],"tags":[],"class_list":["post-10874","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-slownik-pojec-i-jezykoznawstwo"],"modified_by":"Critical","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10874","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10874"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10874\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18462,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10874\/revisions\/18462"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10874"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10874"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}