{"id":10018,"date":"2025-04-24T12:47:27","date_gmt":"2025-04-24T10:47:27","guid":{"rendered":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/?p=9595"},"modified":"2026-03-26T15:58:16","modified_gmt":"2026-03-26T14:58:16","slug":"synestezja-fascynujace-przyklady-z-codziennego-zycia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/synestezja-fascynujace-przyklady-z-codziennego-zycia\/","title":{"rendered":"Synestezja w literaturze \u2014 funkcje i przyk\u0142ady"},"content":{"rendered":"\n\n<div class=\"kk-star-ratings kksr-auto kksr-align-left kksr-valign-top\"\n    data-payload='{&quot;align&quot;:&quot;left&quot;,&quot;id&quot;:&quot;10018&quot;,&quot;slug&quot;:&quot;default&quot;,&quot;valign&quot;:&quot;top&quot;,&quot;ignore&quot;:&quot;&quot;,&quot;reference&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;class&quot;:&quot;&quot;,&quot;count&quot;:&quot;8&quot;,&quot;legendonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;readonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;score&quot;:&quot;4.5&quot;,&quot;starsonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;best&quot;:&quot;5&quot;,&quot;gap&quot;:&quot;5&quot;,&quot;greet&quot;:&quot;Oce\u0144 ten wpis&quot;,&quot;legend&quot;:&quot;4.5\\\/5 (8 - ilo\u015b\u0107 ocen)&quot;,&quot;size&quot;:&quot;24&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Synestezja w literaturze \u2014 funkcje i przyk\u0142ady&quot;,&quot;width&quot;:&quot;128&quot;,&quot;_legend&quot;:&quot;{score}\\\/{best} ({count} - ilo\u015b\u0107 ocen)&quot;,&quot;font_factor&quot;:&quot;1.25&quot;}'>\n            \n<div class=\"kksr-stars\">\n    \n<div class=\"kksr-stars-inactive\">\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"1\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"2\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"3\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"4\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"5\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n    \n<div class=\"kksr-stars-active\" style=\"width: 128px;\">\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n                \n\n<div class=\"kksr-legend\" style=\"font-size: 19.2px;\">\n            4.5\/5 (8 - ilo\u015b\u0107 ocen)    <\/div>\n    <\/div>\n<p>Niekt\u00f3re opisy w literaturze nie tylko pokazuj\u0105 obraz, ale sprawiaj\u0105 te\u017c, \u017ce niemal s\u0142yszymy kolor, czujemy smak ciszy albo dotyk \u015bwiat\u0142a. W\u0142a\u015bnie na tym polega si\u0142a <strong>synestezji<\/strong> \u2013 \u015brodka stylistycznego, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy r\u00f3\u017cne porz\u0105dki zmys\u0142owe i dzi\u0119ki temu buduje bardziej sugestywny, wielowymiarowy j\u0119zyk.<\/p>\n<h2 id=\"czym-jest-synestezja\">Czym jest synestezja?<\/h2>\n<p><strong>Synestezja w literaturze<\/strong> to \u015brodek stylistyczny polegaj\u0105cy na przypisywaniu jednemu zmys\u0142owi wra\u017ce\u0144 w\u0142a\u015bciwych innemu. Dzieje si\u0119 tak na przyk\u0142ad wtedy, gdy d\u017awi\u0119k zostaje opisany jako mi\u0119kki, a kolor jako krzykliwy.<\/p>\n<p>Autor nie opisuje wtedy rzeczywisto\u015bci wy\u0142\u0105cznie dos\u0142ownie, lecz celowo miesza <strong>doznania wzrokowe, s\u0142uchowe, dotykowe, smakowe i w\u0119chowe<\/strong>, aby wzmocni\u0107 obrazowo\u015b\u0107 tekstu. Dzi\u0119ki temu j\u0119zyk staje si\u0119 bardziej sugestywny i lepiej oddzia\u0142uje na wyobra\u017ani\u0119 odbiorcy.<\/p>\n<h2 id=\"synestezja-a-zjawisko-percepcyjne\">Synestezja a zjawisko percepcyjne<\/h2>\n<p>Warto zaznaczy\u0107, \u017ce poj\u0119cie <strong>synestezji ma dwa znaczenia<\/strong>. W psychologii i neurologii oznacza stan, w kt\u00f3rym do\u015bwiadczenia jednego zmys\u0142u wywo\u0142uj\u0105 r\u00f3wnie\u017c do\u015bwiadczenia charakterystyczne dla innych zmys\u0142\u00f3w, na przyk\u0142ad d\u017awi\u0119ki mog\u0105 przywo\u0142ywa\u0107 wra\u017cenia barwne.<\/p>\n<p>W literaturze m\u00f3wimy jednak przede wszystkim o <strong>zabiegu artystycznym<\/strong>, a nie o rzeczywistym, mimowolnym wsp\u00f3\u0142odczuwaniu bod\u017ac\u00f3w. Takie rozr\u00f3\u017cnienie jest wa\u017cne, bo pozwala unikn\u0105\u0107 mieszania j\u0119zyka analizy literackiej z opisem zjawisk neurologicznych.<\/p>\n<h2 id=\"na-czym-polega-synestezja-w-tekscie\">Na czym polega synestezja w tek\u015bcie?<\/h2>\n<p>Synestezja dzia\u0142a wtedy, gdy autor zestawia ze sob\u0105 <strong>doznania nale\u017c\u0105ce do r\u00f3\u017cnych zmys\u0142\u00f3w<\/strong> i tworzy dzi\u0119ki temu nieoczywiste, ale sugestywne po\u0142\u0105czenie. Mo\u017ce to by\u0107 opis g\u0142osu jako ciep\u0142ego, ciszy jako gorzkiej, \u015bwiat\u0142a jako mi\u0119kkiego albo zapachu jako ci\u0119\u017ckiego.<\/p>\n<p>Tego typu konstrukcje nie s\u0105 zwyk\u0142ym ozdobnikiem. Pozwalaj\u0105 zag\u0119\u015bci\u0107 sens, wzmocni\u0107 emocje i sprawi\u0107, \u017ce czytelnik odbiera opis intensywniej, poniewa\u017c j\u0119zyk zaczyna przypomina\u0107 rzeczywiste do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re rzadko bywa ograniczone do jednego zmys\u0142u.<\/p>\n<h2 id=\"jak-rozpoznac-synestezje\">Jak rozpozna\u0107 synestezj\u0119?<\/h2>\n<p>Najpro\u015bciej szuka\u0107 takich miejsc, w kt\u00f3rych <strong>okre\u015blenie typowe dla jednego zmys\u0142u opisuje wra\u017cenie nale\u017c\u0105ce do innego porz\u0105dku<\/strong>. Je\u015bli wi\u0119c d\u017awi\u0119k zostaje nazwany aksamitnym, barwa g\u0142o\u015bn\u0105, a smak szorstkim, mamy do czynienia z po\u0142\u0105czeniem sfer sensorycznych.<\/p>\n<p>W analizie warto zada\u0107 sobie trzy pytania: <strong>jakie zmys\u0142y zosta\u0142y po\u0142\u0105czone<\/strong>, <strong>jaki efekt wywo\u0142uje to po\u0142\u0105czenie<\/strong> i <strong>jak\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni ono w ca\u0142ym utworze<\/strong>. Samo wskazanie \u015brodka stylistycznego nie wystarczy, je\u015bli nie towarzyszy mu interpretacja.<\/p>\n<h2 id=\"najczestsze-polaczenia-zmyslowe\">Najcz\u0119stsze po\u0142\u0105czenia zmys\u0142owe<\/h2>\n<p>W literaturze cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 takie zestawienia jak <strong>wzrok i s\u0142uch<\/strong>, <strong>dotyk i s\u0142uch<\/strong>, <strong>smak i zapach<\/strong> albo <strong>dotyk i \u015bwiat\u0142o<\/strong>. Niekt\u00f3re z nich s\u0105 mocno zakorzenione w j\u0119zyku, inne brzmi\u0105 bardziej poetycko i zaskakuj\u0105co.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Wzrok i s\u0142uch<\/strong>, na przyk\u0142ad krzykliwy kolor.<\/li>\n<li><strong>Dotyk i s\u0142uch<\/strong>, na przyk\u0142ad mi\u0119kki g\u0142os.<\/li>\n<li><strong>Smak i emocja lub d\u017awi\u0119k<\/strong>, na przyk\u0142ad gorzki \u015bmiech.<\/li>\n<li><strong>Dotyk i \u015bwiat\u0142o<\/strong>, na przyk\u0142ad ciep\u0142e \u015bwiat\u0142o.<\/li>\n<li><strong>W\u0119ch i barwa<\/strong>, na przyk\u0142ad zapach ciemno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"jakie-funkcje-pelni-synestezja\">Jakie funkcje pe\u0142ni synestezja?<\/h2>\n<p>Synestezja <strong>wzmacnia obrazowo\u015b\u0107 tekstu<\/strong>, bo pozwala tworzy\u0107 opisy bardziej intensywne i wielowarstwowe ni\u017c zwyk\u0142e, literalne przedstawienie rzeczy. Dzi\u0119ki niej autor mo\u017ce nie tylko pokaza\u0107 \u015bwiat, ale te\u017c zasugerowa\u0107 jego atmosfer\u0119, temperatur\u0119 emocjonaln\u0105 i ukryte napi\u0119cia.<\/p>\n<p>Pe\u0142ni r\u00f3wnie\u017c <strong>funkcj\u0119 emocjonaln\u0105<\/strong>. Pomaga odda\u0107 nastr\u00f3j, zachwyt, melancholi\u0119, niepok\u00f3j albo napi\u0119cie, szczeg\u00f3lnie wtedy, gdy prosty opis wydaje si\u0119 zbyt p\u0142aski. Dodatkowo nadaje j\u0119zykowi poetycko\u015b\u0107, oryginalno\u015b\u0107 i muzyczno\u015b\u0107.<\/p>\n<h2 id=\"dlaczego-synestezja-dziala-na-czytelnika\">Dlaczego synestezja dzia\u0142a na czytelnika?<\/h2>\n<p>Jej si\u0142a bierze si\u0119 z tego, \u017ce anga\u017cuje <strong>wyobra\u017ani\u0119 wielozmys\u0142owo<\/strong>. Czytelnik nie tylko widzi przedstawiony obraz, ale zaczyna go te\u017c niemal s\u0142ysze\u0107, dotyka\u0107 lub smakowa\u0107. To sprawia, \u017ce odbi\u00f3r staje si\u0119 bardziej intensywny i emocjonalny.<\/p>\n<p>Synestezja prze\u0142amuje te\u017c dos\u0142owno\u015b\u0107. Zamiast suchego opisu oferuje do\u015bwiadczenie bardziej zbli\u017cone do tego, jak cz\u0142owiek naprawd\u0119 odbiera \u015bwiat \u2013 ca\u0142o\u015bciowo, wieloma zmys\u0142ami jednocze\u015bnie.<\/p>\n<h2 id=\"synestezja-w-poezji-i-prozie\">Synestezja w poezji i prozie<\/h2>\n<p><strong>Synestezja szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto pojawia si\u0119 w poezji<\/strong>, poniewa\u017c liryka ch\u0119tnie operuje skr\u00f3tem, skojarzeniem i nastrojem. W wierszu jedno nieoczywiste zestawienie mo\u017ce otworzy\u0107 wiele znacze\u0144 i uruchomi\u0107 ca\u0142\u0105 sie\u0107 emocjonalnych skojarze\u0144.<\/p>\n<p><strong>W prozie<\/strong> zabieg ten bywa zwykle subtelniejszy. Cz\u0119\u015bciej zostaje wpleciony w d\u0142u\u017cszy opis przestrzeni, wspomnienia lub stanu psychicznego bohatera, ale nadal pe\u0142ni wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 w budowaniu nastroju i intensywno\u015bci narracji.<\/p>\n<h2 id=\"konkretne-przyklady-synestezji-w-literaturze\">Konkretne przyk\u0142ady synestezji w literaturze<\/h2>\n<p><strong>Najlepiej zrozumie\u0107 synestezj\u0119 na konkretnych utworach<\/strong>. Wtedy wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce nie chodzi tylko o efektowny epitet, ale o spos\u00f3b budowania znacze\u0144, emocji i atmosfery.<\/p>\n<h3 id=\"charles-baudelaire-oddzwieki\">Charles Baudelaire, <em>Odd\u017awi\u0119ki<\/em><\/h3>\n<p>Jednym z najbardziej znanych przyk\u0142ad\u00f3w synestezji w poezji jest wiersz <strong><em>Odd\u017awi\u0119ki<\/em><\/strong> Charles\u2019a Baudelaire\u2019a w przek\u0142adzie Antoniego Langego. Ju\u017c w centralnym fragmencie utworu pojawia si\u0119 s\u0142ynne zestawienie: <strong>\u201eOdpowiadaj\u0105 d\u017awi\u0119ki, wonie i kolory\u201d<\/strong>. To w\u0142a\u015bciwie programowa formu\u0142a synestezji, bo pokazuje, \u017ce r\u00f3\u017cne zmys\u0142y nie s\u0105 od siebie oddzielone, lecz tworz\u0105 system wzajemnych powi\u0105za\u0144.<\/p>\n<p>Jeszcze wyra\u017aniej wida\u0107 to w dalszej cz\u0119\u015bci wiersza: <strong>\u201eS\u0105 aromaty \u015bwie\u017ce, jak cia\u0142a dziecinne, \/ D\u017awi\u0119czne i niby \u0142\u0105ki \u2014 zielone\u201d<\/strong>. W tym fragmencie <strong>zapach<\/strong> zostaje opisany przez <strong>dotyk<\/strong> i cielesno\u015b\u0107, przez <strong>s\u0142uch<\/strong>, a tak\u017ce przez <strong>wzrok<\/strong>. Jedno doznanie zmys\u0142owe zostaje wi\u0119c rozszerzone na kilka porz\u0105dk\u00f3w sensorycznych naraz.<\/p>\n<p>To modelowy przyk\u0142ad synestezji, poniewa\u017c Baudelaire nie ogranicza si\u0119 do jednego efektownego epitetu. Buduje ca\u0142\u0105 wizj\u0119 \u015bwiata opartego na ukrytych odpowiednio\u015bciach mi\u0119dzy zmys\u0142ami, natur\u0105 i ludzkim do\u015bwiadczeniem.<\/p>\n<h3 id=\"arthur-rimbaud-samogloski\">Arthur Rimbaud, <em>Samog\u0142oski<\/em><\/h3>\n<p>R\u00f3wnie wyrazisty przyk\u0142ad synestezji przynosi wiersz <strong><em>Samog\u0142oski<\/em><\/strong> Arthura Rimbauda w przek\u0142adzie Adama Wa\u017cyka. Ju\u017c pierwszy wers utworu zestawia <strong>g\u0142oski z kolorami<\/strong>: <strong>\u201eA czer\u0144, E biel, I czerwie\u0144, U ziele\u0144, O b\u0142\u0119kit\u201d<\/strong>. To jedna z najbardziej znanych realizacji synestezji w literaturze, poniewa\u017c <strong>d\u017awi\u0119k i znak j\u0119zykowy<\/strong> zostaj\u0105 od razu po\u0142\u0105czone z <strong>barw\u0105<\/strong>.<\/p>\n<p>W kolejnych wersach poeta rozwija te skojarzenia w bardziej z\u0142o\u017cone obrazy. W opisie samog\u0142oski A pojawia si\u0119 zestawienie: <strong>\u201eA, czarny i w\u0142ochaty gorset l\u015bni\u0105cych wspaniale \/ Much, co brz\u0119cz\u0105 w odorze\u201d<\/strong>. W tym fragmencie splataj\u0105 si\u0119 <strong>wzrok<\/strong>, <strong>s\u0142uch<\/strong> i <strong>w\u0119ch<\/strong>: czer\u0144 staje si\u0119 obrazem, brz\u0119czenie uruchamia sfer\u0119 d\u017awi\u0119ku, a od\u00f3r dope\u0142nia ca\u0142o\u015b\u0107 zmys\u0142owym napi\u0119ciem.<\/p>\n<p>Tak\u017ce dalsze partie wiersza opieraj\u0105 si\u0119 na podobnym mechanizmie. Rimbaud nie tworzy tu jednego synestezyjnego epitetu, ale buduje ca\u0142y utw\u00f3r na zasadzie <strong>przenikania d\u017awi\u0119ku, koloru, obrazu i emocji<\/strong>. Dzi\u0119ki temu samog\u0142oski przestaj\u0105 by\u0107 abstrakcyjnymi znakami j\u0119zyka, a staj\u0105 si\u0119 intensywnymi, niemal materialnymi do\u015bwiadczeniami.<\/p>\n<h3 id=\"marcel-proust-w-strone-swanna\">Marcel Proust, <em>W stron\u0119 Swanna<\/em><\/h3>\n<p>W prozie Prousta znanym przyk\u0142adem zmys\u0142owo\u015bci jest scena z magdalenk\u0105. Narrator opisuje moment, w kt\u00f3rym smak ciastka umoczonego w herbacie lub naparze uruchamia wspomnienie dzieci\u0144stwa i przywo\u0142uje ca\u0142y \u015bwiat minionych prze\u017cy\u0107.<\/p>\n<p>Kluczowe s\u0105 tu s\u0142owa o tym, \u017ce <strong>\u201ejedynie zapach i smak\u201d<\/strong> potrafi\u0105 najd\u0142u\u017cej przechowywa\u0107 przesz\u0142o\u015b\u0107. W tym przypadku synestezyjno\u015b\u0107 polega na tym, \u017ce <strong>doznanie smakowo-zapachowe przechodzi w obraz, pami\u0119\u0107 i emocj\u0119<\/strong>. Zmys\u0142 nie zatrzymuje si\u0119 na fizycznym wra\u017ceniu, lecz otwiera g\u0142\u0119bszy wymiar do\u015bwiadczenia.<\/p>\n<h3 id=\"boleslaw-lesmian-w-malinowym-chrusniaku\">Boles\u0142aw Le\u015bmian, <em>W malinowym chru\u015bniaku<\/em><\/h3>\n<p>Dobrym przyk\u0142adem synestezji w literaturze polskiej jest wiersz <strong><em>W malinowym chru\u015bniaku<\/em><\/strong> Boles\u0142awa Le\u015bmiana. Szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie wida\u0107 to w fragmencie: <strong>\u201eDuszno by\u0142o od malin, kt\u00f3re\u015b, szepcz\u0105c, rwa\u0142a, \/ A szept nasz tylko w\u00f3wczas nacicha\u0142 w ich woni, \/ Gdym wargami wygarnia\u0142 z podanej mi d\u0142oni \/ Owoce, przepojone woni\u0105 twego cia\u0142a\u201d<\/strong>.<\/p>\n<p>W tym obrazie splataj\u0105 si\u0119 <strong>w\u0119ch<\/strong>, <strong>s\u0142uch<\/strong>, <strong>smak<\/strong> i <strong>dotyk<\/strong>. Jest tu <strong>wo\u0144 malin<\/strong>, <strong>szept<\/strong>, kontakt <strong>warg<\/strong> z owocami i d\u0142oni\u0105, a tak\u017ce cielesno\u015b\u0107 wpisana w zapach drugiej osoby. Dzi\u0119ki temu scena nie jest zwyk\u0142ym opisem spotkania kochank\u00f3w, lecz g\u0119stym, sensualnym do\u015bwiadczeniem odbieranym wieloma zmys\u0142ami naraz.<\/p>\n<p>To w\u0142a\u015bnie dlatego Le\u015bmianowski obraz dzia\u0142a tak intensywnie. Synestezja nie ogranicza si\u0119 tu do jednego epitetu, ale organizuje ca\u0142y fragment i wzmacnia jego <strong>zmys\u0142owo\u015b\u0107<\/strong>, <strong>intymno\u015b\u0107<\/strong> oraz <strong>nastrojowy charakter<\/strong>.<\/p>\n<h2 id=\"synestezja-a-inne-srodki-stylistyczne\">Synestezja a inne \u015brodki stylistyczne<\/h2>\n<p>Synestezja bywa traktowana jako <strong>szczeg\u00f3lny rodzaj metafory<\/strong>, poniewa\u017c opiera si\u0119 na przeniesieniu cech z jednego obszaru do\u015bwiadczenia na inny. Nie ka\u017cda metafora jest jednak synestezj\u0105. \u017beby m\u00f3wi\u0107 o synestezji, musi doj\u015b\u0107 do po\u0142\u0105czenia co najmniej dw\u00f3ch porz\u0105dk\u00f3w zmys\u0142owych.<\/p>\n<p>W praktyce synestezja cz\u0119sto przyjmuje form\u0119 <strong>epitetu<\/strong>, ale mo\u017ce te\u017c wsp\u00f3\u0142tworzy\u0107 bardziej rozbudowany obraz poetycki. Niejednokrotnie \u0142\u0105czy si\u0119 z metafor\u0105, symbolem lub personifikacj\u0105, wzmacniaj\u0105c ich dzia\u0142anie.<\/p>\n<h2 id=\"jak-analizowac-synestezje\">Jak analizowa\u0107 synestezj\u0119?<\/h2>\n<p>W interpretacji nie wystarczy napisa\u0107, \u017ce autor u\u017cy\u0142 synestezji. Trzeba jeszcze wyja\u015bni\u0107, <strong>po co to zrobi\u0142<\/strong> i <strong>jaki efekt osi\u0105gn\u0105\u0142<\/strong>. Dobra analiza powinna wskaza\u0107, jakie zmys\u0142y zosta\u0142y po\u0142\u0105czone, jak wp\u0142ywa to na nastr\u00f3j fragmentu oraz czy zabieg podkre\u015bla emocje, symbolik\u0119 albo sensualno\u015b\u0107 opisu.<\/p>\n<p>Mo\u017cna to uj\u0105\u0107 na przyk\u0142ad tak: <strong>zastosowana synestezja \u0142\u0105czy doznania s\u0142uchowe i dotykowe, dzi\u0119ki czemu opis staje si\u0119 bardziej sugestywny i lepiej oddaje napi\u0119cie emocjonalne bohatera<\/strong>. Taki spos\u00f3b interpretacji pokazuje nie tylko rozpoznanie \u015brodka stylistycznego, ale te\u017c zrozumienie jego funkcji.<\/p>\n<h2 id=\"najczestsze-bledy\">Najcz\u0119stsze b\u0142\u0119dy<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Mylenie synestezji z ka\u017cd\u0105 metafor\u0105.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Brak rozr\u00f3\u017cnienia mi\u0119dzy znaczeniem neurologicznym a literackim.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Ograniczanie synestezji wy\u0142\u0105cznie do poezji.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Wskazywanie \u015brodka stylistycznego bez om\u00f3wienia jego funkcji.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Traktowanie ka\u017cdego nietypowego epitetu jako synestezji.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"faq\">FAQ<\/h2>\n<h3 id=\"co-to-jest-synestezja-w-literaturze\">Co to jest synestezja w literaturze?<\/h3>\n<p>To \u015brodek stylistyczny polegaj\u0105cy na przypisywaniu jednemu zmys\u0142owi wra\u017ce\u0144 odbieranych innym zmys\u0142em.<\/p>\n<h3 id=\"czy-synestezja-to-metafora\">Czy synestezja to metafora?<\/h3>\n<p>Mo\u017ce mie\u0107 charakter metaforyczny, ale jej cech\u0105 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 jest po\u0142\u0105czenie r\u00f3\u017cnych porz\u0105dk\u00f3w zmys\u0142owych.<\/p>\n<h3 id=\"jak-rozpoznac-synestezje-w-wierszu\">Jak rozpozna\u0107 synestezj\u0119 w wierszu?<\/h3>\n<p>Trzeba szuka\u0107 takich sformu\u0142owa\u0144, w kt\u00f3rych cecha typowa dla jednego zmys\u0142u opisuje doznanie nale\u017c\u0105ce do innego zmys\u0142u.<\/p>\n<h3 id=\"czy-synestezja-wystepuje-tylko-w-poezji\">Czy synestezja wyst\u0119puje tylko w poezji?<\/h3>\n<p>Nie. Cho\u0107 szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto pojawia si\u0119 w poezji, mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 r\u00f3wnie\u017c w prozie.<\/p>\n<h3 id=\"jaka-funkcje-pelni-synestezja\">Jak\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni synestezja?<\/h3>\n<p>Wzmacnia obrazowo\u015b\u0107, buduje nastr\u00f3j, zwi\u0119ksza sugestywno\u015b\u0107 opisu i silniej anga\u017cuje wyobra\u017ani\u0119 odbiorcy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Niekt\u00f3re opisy w literaturze nie tylko pokazuj\u0105 obraz, ale sprawiaj\u0105 te\u017c, \u017ce niemal s\u0142yszymy kolor, czujemy smak ciszy albo dotyk \u015bwiat\u0142a. W\u0142a\u015bnie na tym polega si\u0142a synestezji \u2013 \u015brodka stylistycznego, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy r\u00f3\u017cne porz\u0105dki zmys\u0142owe i dzi\u0119ki temu buduje bardziej sugestywny, wielowymiarowy j\u0119zyk. Czym jest synestezja? Synestezja w literaturze to \u015brodek stylistyczny polegaj\u0105cy na przypisywaniu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":9964,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1359],"tags":[739,740,741,742,743,744,745,746],"class_list":["post-10018","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-slownik-pojec-i-jezykoznawstwo","tag-ciekawe-przyklady-synestezji","tag-codzienne-przyklady-synestezji","tag-jak-dziala-synestezja","tag-synestezja-w-jezyku","tag-synestezja-w-literaturze","tag-synestezja-w-mowie-potocznej","tag-synestezja-znaczenie","tag-zjawisko-synestezji"],"modified_by":"Critical","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10018","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10018"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18026,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10018\/revisions\/18026"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9964"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tantis.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}