Bękarty pańszczyzny. Historia buntów chłopskich

W "Bękartach pańszczyzny. Historii buntów chłopskich" Michał Rauszer prezentuje szerokie, interdyscyplinarne spojrzenie na historię tytułowych buntów chłopskich: od średniowiecza, przez wybuchające w całej Europie wojny antyfeudalne i XIX-wieczną rabację galicyjską, aż po strajki w II Rzeczypospolitej Polskiej. To książka głęboka i rzetelna, ukazująca złożony proces konstruowania kultury oporu w jej zróżnicowanych i determinowanych historycznie przejawach.

Michał Rauszer jest etnografem i doktorem kulturoznawstwa oraz pracownikiem Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej na Uniwersytecie Śląskim. Zajmuje się badaniami nad konstruowaniem tożsamości kulturowej, kulturową historią buntu oraz historią teorii krytycznej. W "Bękartach pańszczyzny. Historii buntów chłopskich" w oparciu o bogatą dokumentację przedstawia różnorodne aspekty spontanicznych lub zorganizowanych wystąpień publicznych oraz walk klasowych w szerokiej perspektywie historycznej. To zajmująca, kompetentna praca o charakterze popularnonaukowym, wnikliwie ukazująca motywacje, jakie kryją się za potrzebą, przyczynami i konsekwencjami szeroko pojętego buntu jako zjawiska społecznego.

Spojrzenie autora jest wieloaspektowe, dzięki czemu taktyki oporu ukazane są z uwzględnieniem czynników faktograficznych, socjologicznych i antropologicznych. Jednocześnie w "Bękartach pańszczyzny" Michał Rauszer dekonstruuje mity, które narosły wokół społeczności chłopów pańszczyźnianych, ukazywanych w dominującej narracji historycznej i tożsamościowej jako grupa bierna, pasywna i skazana na klęskę. Okazuje się tymczasem, że chłopi - których potomkami jesteśmy wszyscy - działali w większości przypadków wyjątkowo racjonalnie, zdyscyplinowanie i solidarnie. W pełni świadomie umieli również wykorzystać właściwe momenty w historii, by osiągnąć swoje cele.

"Bękarty pańszczyzny. Historia buntów chłopskich" to niezwykle wartościowa pozycja o charakterze publicystyczno-naukowym przywracająca ludową perspektywę historii Polski, zwykle przemilczaną i zniekształcaną. Autor przypomina, że historia i język w polskim systemie edukacyjnym w przeważającej większości oparte są na opowieściach o ludziach z klas wyższych. Michał Rauszer przełamuje tę dominującą pespektywę i przywraca chłopom należne im miejsce w historii oraz tożsamości nas wszystkich.